Państwa członkowskie z powodzeniem przeprogramowały 34,6 mld euro z funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 na najpilniejsze priorytety strategiczne UE.

Obejmują one zwiększenie konkurencyjności, zwiększenie gotowości obronnej i cywilnej, promowanie przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań, poprawę odporności wodnej i poprawę łączności energetycznej.

Ta zmiana w finansowaniu UE wzmocni przewagę konkurencyjną Europy, zwiększy jej bezpieczeństwo i gotowość, zapewni dostawy energii, sprawi, że codzienne życie obywateli stanie się bardziej przystępne cenowo, a także zwiększy niezależność technologiczną Europy. Przeprogramowane fundusze będą również wspierać rozwój umiejętności w zakresie gotowości cywilnej, obronności i cyberbezpieczeństwa, a także wspierać proces dekarbonizacji.

Ewoluujące priorytety strategiczne

Wbudowana elastyczność polityki spójności umożliwia państwom członkowskim dostosowanie priorytetów inwestycyjnych w okresie wdrażania 2021–2027, w szczególności w ramach regulacyjnego przeglądu śródokresowego zaplanowanego na 2025 r. W odpowiedzi na szybko zmieniający się krajobraz geopolityczny od czasu uruchomienia programów spójności na lata 2021–2027 Komisja zaproponowała jednak w kwietniu 2025 r., aby zachęcić państwa członkowskie i regiony do przekierowania inwestycji na nowe priorytety strategiczne. Oferując zachęty finansowe, upraszczając zasady polityki i przedłużając okres wdrażania zmienionych programów, zachęcano państwa członkowskie i regiony do dostosowania swoich planów inwestycyjnych na ostatnie lata okresu wdrażania w celu lepszego uwzględnienia zmieniających się potrzeb i priorytetów. Działanie to obejmuje Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz Europejski Fundusz Społeczny Plus.

Od czasu przyjęcia wniosku przez współprawodawców we wrześniu 2025 r. Komisja zatwierdziła zmiany w 186 krajowych i regionalnych programach spójności w 25 państwach członkowskich, dostosowując inwestycje krajowe, regionalne i lokalne do priorytetów UE. Te realokowane fundusze stanowią prawie 10 % budżetu polityki spójności na lata 2021–2027 w wysokości 367 mld EUR objętego przeglądem śródokresowym.

Przesunięte środki finansowe na priorytety strategiczne

• 15,2 mld euro na zwiększenie konkurencyjności dzięki technologiom krytycznym, innowacjom i rozwojowi umiejętności.
• 11,9 mld euro na wzmocnienie zdolności przemysłu obronnego, mobilność wojskową oraz gotowość cywilną i rozwój umiejętności.
• 3,3 mld euro na przystępne cenowo i zrównoważone mieszkalnictwo, wspierające włączenie społeczne.
• 3,1 mld euro na odporność wodną, wzmocnienie zrównoważonego zarządzania zasobami.
• 1,2 mld euro na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i dekarbonizację przemysłu, wspieranie wysokiej jakości miejsc pracy w ramach zielonej transformacji.

Państwa członkowskie i regiony, które przeprogramowały fundusze na nowe priorytety strategiczne UE, korzystają ze zwiększonych płatności zaliczkowych w celu uruchomienia projektów oraz wyższej stopy współfinansowania przez UE projektów rozwoju regionalnego, aby zmniejszyć presję na budżety krajowe.

Jeszcze korzystniejsze traktowanie zaoferowano regionom graniczącym z Rosją, Białorusią i Ukrainą, które stanęły w obliczu poważnych wyzwań od początku rosyjskiej wojny napastniczej na pełną skalę w 2022 r.

Przegląd śródokresowy wykazał zdolność polityki spójności do szybkiego dostosowania się do nowych okoliczności. Po przyjęciu zmian w programie nacisk zostanie przeniesiony na wdrażanie przez państwa członkowskie i regiony. Komisja będzie ściśle współpracować z instytucjami zarządzającymi w celu zapewnienia skutecznej realizacji priorytetów strategicznych.