Ponieważ Europa stoi w obliczu coraz częstszych i coraz bardziej złożonych kryzysów, Komisja Europejska intensyfikuje wysiłki na rzecz zwiększenia gotowości w całej UE.

Od pomocyobywatelom w ochronie w sytuacjach nadzwyczajnych po zapewnienie, aby krajowe systemy ochrony ludności mogły nadal funkcjonować w przypadku klęsk żywiołowych, UE wprowadza konkretne środki mające na celu zwiększenie odporności Europy.

NaEuropejskim Forum Ochrony Ludnościkomisarz ds. równości, gotowości i zarządzania kryzysowego HadjaLahbibprzedstawiła dziś nowe wytyczne, aby pomóc ludziom i społecznościom przygotować się na sytuacje nadzwyczajne, w tym podczas pierwszych 72 godzin kryzysu. Ogłosiła również plany dotyczące corocznego unijnego Dnia Gotowości, którego pierwsza edycjazaplanowana jest na październik 2027 r. Inicjatywy te opierają się na niedawno przyjętymzaleceniu Komisji w sprawie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych w celuwzmocnienia odporności krajowych punktów kontaktowych ds. ochrony ludności w całej Europie.

Razem oznaczają one dalsze postępy w realizacji strategii UE na rzecz unii gotowości, przekształcając ambicje Europy w zakresie gotowości w praktyczne działania.

Nowe wytyczne mające na celu zwiększenie gotowości ludności 

Od pakowania niezbędnych rzeczy w torbę awaryjną po umiejętność reagowania w przypadku katastrofy, gotowość zaczyna się od praktycznych kroków. Nowe wytyczne Komisji pomogąwładzom zapewnić ludziom wiedzę i narzędzia, których potrzebują, aby chronić siebie i innych w sytuacji kryzysowej.

Obejmują one cztery kluczowe obszary: 

• 72-godzinna samowystarczalność : pomoc ludziom w zaspokojeniuich podstawowych potrzeb w ciągu pierwszychtrzech dni sytuacji nadzwyczajnej, podczas gdy pomoc publiczna jest mobilizowana, w tym poprzez niezbędne środki awaryjne i torby na zakupy awaryjne. 

• Edukacja w zakresie gotowości: włączanie gotowości do programów nauczania we wczesnym dzieciństwie i wszkolnictwie podstawowym oraz zapewnianie szkoleń dla nauczycieli, pomaganie dzieciom w rozwijaniu umiejętności w zakresie gotowości od najmłodszych lat poprzez dostępne, dostosowane do wieku działania, bez wzbudzania strachu lub niepokoju. 

• Gotowość sprzyjająca włączeniu osób z niepełnosprawnościami:uczynienie środków gotowości bardziej włączającymii dostępnymi, z uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami i zachęcaniem ich do udziału w planowaniu gotowości, tak aby nikt nie został pominięty. 

• Informowanie o ryzyku i zagrożeniach: pomaganie organom w skuteczniejszym informowaniu o ryzyku i zagrożeniach,zapewnienie, aby obywatele otrzymywali terminowe, dostępne i wiarygodne informacje przed sytuacjami nadzwyczajnymi, w ich trakcie i po ich zakończeniu. 

Łącznie te niewiążące wytyczne mają na celu wspieranie kultury gotowości w całej Europie, zapewniając, aby osoby i społeczności były lepiej poinformowane, wyposażone i zdolnedo przewidywania kryzysów i reagowania na nie. 

Unijny Dzień Gotowości

Aby gotowość stała się wspólnym priorytetem w całej Europie, Komisja proponuje ustanowienie corocznego unijnego Dnia Gotowości, który ma się odbywać co 23 października, począwszyod 2027 r. Będzie zachęcać obywateli i społeczności do odgrywania aktywnej roli w przygotowywaniu się do sytuacji nadzwyczajnych w celu ochrony siebie i innych. 

Podczas dorocznego wydarzenia docenione zostaną również wysiłki i prace władz krajowych, regionalnych i lokalnych, organizacji i społeczności zajmujących się ochroną ludnościna rzecz zwiększenia gotowości w całej Europie.   

W dniu 23 października 2001 r.przypada rocznicaustanowienia mechanizmu ochrony ludności, w którym uznano jego rolę we wspieraniu europejskiej solidarności i koordynowaniu reagowania na klęski żywiołowe w UE i pozanią w ciągu ostatnich 25 lat. 

Inicjatywa odzwierciedla znaczenie zaangażowania obywateli, na co zwrócił również uwagę europejski panel obywatelski ds. gotowości. W marcu i maju 2026 r. panel zgromadził 150obywateli z całej UE i zaleciłm.in. zorganizowanie dorocznego Europejskiego Tygodnia Gotowości. 

Komisja będzie współpracować z Parlamentem Europejskim, Radą, Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i Europejskim Komitetem Regionów nad wspólną deklaracją popierającątę inicjatywę.

Wzmocnienie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych 

Niedawno przyjęte zalecenie w sprawie ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych ma pomóc państwom członkowskim UE i państwom uczestniczącym w Unijnym Mechanizmie OchronyLudności w zapewnieniu, aby ich krajowe punkty kontaktowe ds. ochrony ludności w ramach Mechanizmu Ochrony Ludności działały przez cały czas, nawet podczas zdarzeń zakłócających. 

Opierając się na wnioskach wyciągniętych z niedawnych kryzysów i zakłóceń, niewiążące zalecenie zawiera praktyczne wytyczne dotyczące opracowywania planów ciągłości operacyjneji regularnego testowania rozwiązań w zakresie ciągłości. Wzmocnienie odporności tych krajowych punktów kontaktowych ma na celu zapewnienie, aby mechanizm mógł nadal działać przez całą dobę i skutecznie reagować w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych.

Kontekst

Wstrategii UE na rzecz unii gotowości,przyjętej w marcu 2025 r., określono kompleksowe podejście do wzmocnienia zdolności Europy do przewidywania kryzysów i zagrożeń, zapobiegania im i reagowania na nie. 

Opierając się na zaleceniach zawartych w sprawozdaniu Niinistö, w strategii propaguje się podejście obejmujące całe społeczeństwo i całą administrację rządową, uznając, że gotowośćjest wspólną odpowiedzialnością obejmującą organy publiczne, przedsiębiorstwa, społeczeństwo obywatelskie i obywateli. 

Strategia obejmuje konkretne działania mające na celu zwiększenie gotowości ludności, zwiększenie świadomości ryzyka i wzmocnienie zdolności UE do reagowania na sytuacje nadzwyczajne. 

Wytyczne dotyczące gotowości ludnościsą publikowane wraz z czterema towarzyszącymi dokumentami zawierającymi wytyczne, w tym przykłady dobrych praktyk z państw członkowskichi całego świata.W ramach trwającego procesu współpracy wytyczne mogą zostać poddane przeglądowi na późniejszym etapie, z uwzględnieniem informacji zwrotnych i wyciągniętych wniosków. 

Aby uzyskać więcej informacji

Strategia UE na rzecz unii gotowości 

Europejskie Forum Ochrony Ludności 2026 

25 lat – Unijny Mechanizm Ochrony Ludności 

Wytyczne dotyczące gotowości ludności

Zalecenie Komisji w sprawie testów warunków skrajnych dotyczących ciągłości operacyjnej

Unijny Mechanizm Ochrony Ludności