Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną w UE.

Jest to pierwsza inicjatywa ustawodawcza, która ma zostać przyjęta w ramach europejskiej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU.

Nielegalna broń palna stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, umożliwiając terroryzm, przestępczość zorganizowaną, przemoc ze strony gangów i inne poważne przestępstwa. Ryzyko to potęguje rozwój technologiczny, taki jak drukowanie 3D, oraz zmieniające się zagrożenia spoza granic UE, które wymagają zwiększonej gotowości UE.

Obecnie istnieją znaczne różnice w sposobie definiowania i karania przestępstw związanych z bronią palną, co prowadzi do rozdrobnienia ram prawnych w całej UE. Wniosek przyczyni się do harmonizacji i poprawy skuteczności egzekwowania prawa w zakresie przestępstw związanych z bronią palną poprzez (i) wprowadzenie ogólnounijnych ram zawierających wspólne definicje przestępstw i kar związanych z bronią palną, (ii) wspieranie ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi oraz (iii) poprawę gromadzenia i wykorzystywania danych. We wniosku zlikwidowano również (iv) lukę, jeśli chodzi o niewłaściwe wykorzystanie druku 3D do nielegalnej produkcji broni.

Dzięki zwiększeniu skuteczności dochodzeń i ścigania oraz zwiększeniu zdolności organów ścigania do reagowania na pojawiające się zagrożenia nowe przepisy pomogą chronić obywateli UE przed zagrożeniami stwarzanymi przez nielegalną broń palną.

Wniosek dotyczy wyłącznie umyślnych działań związanych z nielegalną bronią palną, przy pełnym zachowaniu legalnej działalności autoryzowanych sprzedawców, przemysłu i obywateli. Nie zmienia on ani nie wpływa w żaden sposób na obowiązujące przepisy UE dotyczące legalnego nabywania, posiadania i transgranicznego przemieszczania broni palnej.

Ogólnounijne definicje i kary

Wniosek wprowadza zharmonizowane definicje i kary, w tym w odniesieniu do:

• handel nielegalną bronią palną, istotnymi komponentami broni palnej i amunicją, ich wytwarzanie lub posiadanie;
• fałszowanie lub bezprawne usuwanie lub zmienianie obowiązkowych oznaczeń jednoznacznie identyfikujących broń palną i jej istotne komponenty, służących jako „znacznik tożsamości” w całym cyklu życia;
• nielegalne tworzenie, nabywanie, posiadanie i rozpowszechnianie planów drukowania przestrzennego broni palnej, co stanowi nowe i rosnące zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Państwa członkowskie powinny ustalić górną granicę kar za przestępstwa związane z bronią palną wynoszącą co najmniej 2 lata pozbawienia wolności za tworzenie, nabywanie, posiadanie i rozpowszechnianie planów 3D, co najmniej 5 lat za posiadanie nielegalnej broni palnej, istotnych komponentów i amunicji oraz co najmniej 8 lat za handel nielegalną bronią palną i wytwarzanie nielegalnej broni palnej.

Ściślejsza współpraca transgraniczna

Wniosek zawiera zobowiązanie państw członkowskich do ustanowienia krajowego punktu kontaktowego ds. broni palnej. Umożliwia on współpracę operacyjną między państwami członkowskimi, na przykład w zakresie wykrywania i zajmowania broni będącej przedmiotem handlu między państwami członkowskimi. Krajowe punkty kontaktowe ds. broni palnej powinny również gromadzić dane potrzebne do stworzenia regularnego obrazu zagrożeń i służyć jako punkt kontaktowy do celów współpracy na forach międzynarodowych.

Ulepszone gromadzenie danych i analiza kryminalna

Wniosek wprowadza nowe środki mające na celu poprawę gromadzenia i standaryzacji dostępnych danych dotyczących broni palnej. 

Obejmuje to minimalny zbiór danych do celów rejestracji broni palnej przejętej przez organy ścigania lub inne właściwe organy. Pozwoli to na lepsze oszacowanie zakresu i skali nielegalnego handlu bronią palną w UE. Zbiór danych został opracowany w ścisłej współpracy z praktykami i zawiera podstawowe informacje, takie jak model i rodzaj broni palnej. Informacje te pomogą państwom członkowskim w określeniu tendencji, np. w przypadku wprowadzania do Unii wycofanej z eksploatacji broni palnej ze stref konfliktu. Będzie również wspierać ukierunkowane wysiłki na rzecz konfiskaty broni palnej i zapobiegania proliferacji.

Wniosek wprowadza również wymóg, aby państwa członkowskie gromadziły istniejące dane statystyczne dotyczące różnych przestępstw związanych z bronią palną i udostępniały je Komisji co pięć lat. Obejmuje to dane dotyczące liczby broni palnej skonfiskowanej w kontekście przestępstw, a także dane statystyczne dotyczące liczby postępowań przygotowawczych, wnoszonych i popieranych oskarżeń, wyroków skazujących, odrzuconych spraw, liczby zaangażowanych osób prawnych, poziomu i rodzaju nałożonych kar. Zwiększy to dostępność porównywalnych danych we wszystkich państwach członkowskich i umożliwi poprawę obrazu sytuacji, lepsze monitorowanie, a także zwiększenie świadomości społecznej.

Kolejne kroki

Komisja będzie teraz współpracować z Parlamentem Europejskim i Radą, aby ułatwić szybkie osiągnięcie porozumienia w sprawie wniosku.