Komisja Europejska przyjęła dziś wniosek dotyczący nowego rozporządzenia mającego na celu modernizację i uproszczenie unijnych ram zamówień publicznych, aby wspierać skuteczne inwestycje w usługi publiczne i infrastrukturę publiczną zgodnie z celami polityki Unii. 

Opierając się na szeroko zakrojonych konsultacjach z nabywcami publicznymi, przedsiębiorstwami, związkami zawodowymi i społeczeństwem obywatelskim, Komisja proponuje ambitną reformę mającą na celu uproszczenie, uelastycznienie i zwiększenie skuteczności zamówień publicznych. Pomoże to w ukończeniu tworzenia jednolitego rynku zamówień publicznych, który odpowiada za około 15 % PKB UE.

Zamówienia publiczne mają kluczowe znaczenie zarówno dla gospodarki europejskiej, jak i codziennego życia obywateli, obejmując wszystko, od transportu, infrastruktury i systemów energetycznych po szkoły i usługi opieki zdrowotnej. Oczekuje się, że wniosek przyniesie znaczne roczne oszczędności administracyjne w wysokości 650 mln EUR, wynikające ze zmniejszenia obciążeń o 80 mln EUR dla nabywców publicznych i o 570 mln EUR dla podmiotów gospodarczych.

Proponowane rozporządzenie w sprawie zamówień publicznych opiera się na mocnych stronach jednolitego rynku na cztery kluczowe sposoby.  

Prostsze i jaśniejsze zasady 

Proponowana ustawa o zamówieniach publicznych upraszcza i doprecyzowuje przepisy, konsolidując w jednym bezpośrednio stosowanym rozporządzeniu trzy obowiązujące dyrektywy w sprawie zamówień publicznych i przepisy dotyczące zamówień publicznych rozproszone obecnie w prawodawstwie sektorowym. Stworzy to spójniejsze i bardziej przewidywalne ramy zamówień publicznych, zmniejszając złożoność, obciążenie administracyjne i niespójności w sposobie stosowania przepisów dzięki trzem procedurom zamiast pięciu obecnie. Zmniejszy to złożoność i niespójność wynikające z odrębnych aktów ustawodawczych i rozbieżnych krajowych wyborów dotyczących transpozycji.

Nowe ramy zapewniają nabywcom publicznym większą elastyczność, umożliwiając negocjacje z wnioskodawcą w trakcie procedur. Zachęca do lepszych konsultacji rynkowych, upraszcza procedury administracyjne i umożliwia negocjacje, dzięki czemu zamówienia publiczne są bardziej podobne do zamówień prywatnych. Wprowadza również procedurę innowacji w zakresie opracowywania i nabywania innowacyjnych rozwiązań, które nie są jeszcze dostępne na rynku. 

Jedna platforma dla wszystkich zamówień w UE 

Kluczem do uproszczenia i zmniejszenia obciążeń administracyjnych jest utworzenie zintegrowanego cyfrowego rynku zamówień publicznych składającego się z wzajemnie połączonych i interoperacyjnych platform e-zamówień państw członkowskich. 

Rynek cyfrowy uprości i ułatwi udzielanie zamówień nabywcom publicznym (na przykład poprzez automatyczną weryfikację kryteriów wykluczenia). Umożliwi to przedsiębiorstwom udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia i składanie ofert w całej UE za pośrednictwem dowolnej z połączonych platform e-zamówień, zgodnie z zasadą jednorazowości, unikając powtarzających się wniosków o informacje i wymogi dotyczące dokumentacji. Będzie to sprzyjać dostępowi do nowych możliwości biznesowych i zwiększy liczbę ofert otrzymywanych przez nabywców publicznych, maksymalizując potencjał jednolitego rynku. 

Rynek cyfrowy usprawni ponadto wymianę danych między systemami e-zamówień państw członkowskich dzięki stworzeniu jednolitych ram zarządzania danymi, a tym samym wzmocni przejrzystość, rozliczalność i zdolności w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. 

Większe wsparcie dla celów środowiskowych, społecznych i innowacyjnych 

Zgodnie z wnioskiem standardową metodą udzielania zamówień jest wskaźnik najlepszej jakości cen (BPQR), przy czym kryteria jakościowe wynoszą co najmniej 30 % (50 % w przypadku zamówień pracochłonnych) i podlegają mechanizmowi „przestrzegaj lub wyjaśnij”. Instytucje zamawiające mogą odstąpić od tego podejścia, jeżeli wyjaśnią, w jaki sposób w przeciwnym razie zapewniona zostanie jakość, na przykład poprzez minimalne wymogi jakościowe. 

Nabywcy publiczni będą zatem musieli systematycznie uwzględniać nie tylko cenę, ale także jakość, w tym względy środowiskowe, społeczne, innowacje, bezpieczeństwo i odporność, oraz preferencje europejskie. Nabywcy publiczni będą mieli pełną swobodę decydowania o tym, jakie kryteria jakościowe należy stosować i w jakiej proporcji w poszczególnych postępowaniach o udzielenie zamówienia, przy czym wniosek oferuje praktyczne narzędzia wspierające nabywców publicznych w tym zakresie. 

Większe bezpieczeństwo, odporność i strategiczna autonomia 

Zgodnie z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu Draghiego wniosek odzwierciedla rosnące geopolityczne znaczenie zamówień publicznych. Umożliwia on, a w niektórych przypadkach wymaga, aby nabywcy publiczni zajęli się ryzykiem związanym z bezpieczeństwem i ochroną publiczną Unii lub państw członkowskich, informacjami szczególnie chronionymi, cyberbezpieczeństwem i nadmiernym wpływem państw trzecich. 

Nowe przepisy dotyczące odporności i bezpieczeństwa dostaw miałyby zastosowanie do umów z udziałem podmiotów związanych z infrastrukturą krytyczną i miałyby na celu wspieranie dywersyfikacji łańcuchów dostaw, bezpieczeństwa dostaw i gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. 

Ponadto rozporządzenie wprowadza horyzontalne europejskie ramy preferencji dla zamówień publicznych zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami prawnymi Unii. Wyjaśniono w nim, które podmioty i produkty są objęte międzynarodowymi zobowiązaniami Unii w zakresie zamówień publicznych, i ułatwiono ich kontrolę. Komisja byłaby w stanie ograniczyć taki zakres, w przypadku gdy analiza dostępu do rynku wykaże, że państwo trzecie nie przyznało unijnym podmiotom gospodarczym sprawiedliwego dostępu do rynku zgodnie ze swoimi zobowiązaniami, lub w przypadku gdy konieczne są ograniczenia w odniesieniu do nieważnych zależności w zakresie bezpieczeństwa dostaw lub ochrony naszych interesów w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. 

Kolejne kroki 

Proponowane rozporządzenie zostanie wynegocjowane przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej przed jego przyjęciem i wejściem w życie. 

Kontekst 

Rewizję zapowiedziano w wytycznych politycznych przewodniczącej w sprawie der Leyen.  

Stanowi on odpowiedź na utrzymujące się od dawna niedociągnięcia stwierdzone przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, w tym zmniejszającą się konkurencję, ograniczony udział MŚP i udział transgraniczny oraz wzrost liczby postępowań z jedną ofertą. Jest on również następstwem apeli Rady UE i Parlamentu Europejskiego o strategiczne, uproszczone i konkurencyjne ramy.  

Stanowi on również odpowiedź na zalecenia zawarte w sprawozdaniach Draghiego i Letty, w których podkreślono, że zamówienia publiczne są strategicznym narzędziem służącym wzmocnieniu europejskiej bazy przemysłowej, wspieraniu innowacji, przyspieszeniu transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz wzmocnieniu bezpieczeństwa gospodarczego.   

Więcej informacji 

Rozporządzenie w sprawie zamówień publicznych