Komisja Europejska proponuje dalsze wzmocnienie Frontexu, zwiększenie jego zdolności do ochrony granic zewnętrznych i przekształcenie go w centralny podmiot UE w zakresiepowrotów.

UE poczyniła znaczne postępy w dziedzinie migracji: w ciągu ostatnich dwóch lat liczba nielegalnych przekroczeń granicy zmniejszyła się o ponad połowę, a odsetek powrotów wzrósłdo ponad 30 proc. Nasze wspólne granice zewnętrzne są jednak wystawiane na próbę ze względu na zmienione otoczenie geopolityczne i środowisko bezpieczeństwa, które wymaga silniejszej i skuteczniejszej reakcji Europy.

Frontex już teraz odgrywa kluczową rolę we wspieraniu państw członkowskich w zarządzaniu zewnętrznymi granicami Europy i ochronie strefy Schengen. Noweprzepisybędą opierać się na tej roli poprzez dalsze wzmocnienie mandatu Agencji, umożliwienie jej szybszego i skuteczniejszego działania oraz ułatwienie państwom członkowskimpełnego wykorzystania jej narzędzi i usług. Najważniejsze nowości to:wzmocniona stała służba,w tym nowaeuropejska rezerwa graniczna i powrotowa,siły szybkiego reagowaniainterweniujące w sytuacjach kryzysowych oraz noweinternetowe centrum monitorowaniasłużące wczesnemu wykrywaniu potencjalnych zagrożeń dla naszych granic. Frontex będzie dysponował specjalnymośrodkiem koordynacji powrotówi będzie mógł terazpomagać w przeprowadzaniu powrotów z państw trzecich.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursulavon der Leyenpowiedziała: Europazawsze będzie bronić swoich granic.Europa decyduje o tym, kto i w jakich okolicznościach przybędzie do Unii. Dlatego dziś proponujemy wzmocnienie Fronteksu. W związku z tym może wspierać państwa członkowskie zawsze i wszędzie tam, gdzie jest to konieczne. W tym w odniesieniu do powrotów,czyli mandatu i zdolności, których wymaga ta nowa rzeczywistość”.

Aby wprowadzić w życie nowe przepisy UE dotyczące powrotów, Komisja proponuje dziś równieżrozporządzenie mające na celu cyfryzację powrotów, readmisji i reintegracji.Uprości to i przyspieszy zarządzanie powrotami w całej UE, zmniejszając obciążenie administracyjnei zapewniając jednolity interfejs cyfrowy dla całego procesu powrotu.

Dzisiejsze wnioski realizują zobowiązania zapowiedziane wwytycznych politycznychna lata 2024–2029 i powtórzone przez przewodniczącąUrsulę von der Leyen w jejorędziuo stanie Unii w tym roku,aby wzmocnić Frontex, a zwłaszcza przyspieszyć powroty.

Nowe rozporządzenie w sprawie Frontexu

Państwa członkowskie są przede wszystkim odpowiedzialne za ochronę granic i za powrót osób bez prawa pobytu. Dzisiejszy wniosek zapewni Frontexowi 360-stopniowe podejście, abypomóc mu w tym zakresie: Frontex będzie w stanie szybciej przewidywać wyzwania i zapewniać dostosowane do potrzeb wsparcie państwom członkowskim, gdzie i kiedy tego potrzebują. W rozporządzeniu określono trzy priorytety:

1. Łączone zasoby i zdolności operacyjne:Frontex łączy zasoby, wiedzę fachową i zdolności operacyjne, których żadne państwo członkowskie nie byłoby w stanie utrzymać w pojedynkę. Aby zapewnić spójny wysoki standard kontroligranicznej w całej Unii, Komisja proponuje:

• Stopniowe zwiększaniestałej służby Frontexu do30 000 funkcjonariuszy poprzez utworzenie nowej „europejskiej rezerwy granicznej i powrotowej” liczącej 17 000 funkcjonariuszy, którzy pozostaną do dyspozycji państw członkowskich i mogą zostać rozmieszczeni w razie potrzeby. Przyczyniasię to do podwojenia liczby własnych pracowników Frontexu i już istniejących 7 000 pracowników oddelegowanych z państw członkowskich.
• Łatwiejszy dostęp do najnowocześniejszych urządzeń i technologii.Frontex będzie mógł nabywać, wynajmować i być współwłaścicielem sprzętu oraz przeprowadzać, koordynować lub uczestniczyć we wspólnych zamówieniach z państwami członkowskimi. Frontexbędzie mógł działać jako centralna jednostka zakupująca, również w odniesieniu do narzędzi cyfrowych i narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

1. Silniejsza pozycja w zakresie powrotów:Frontex będzie odgrywał bardziej proaktywną i strategiczną rolę w kierowaniu ogólnounijnymi operacjami powrotowymi, maksymalizując skuteczność i opłacalność swojego wsparcia, przyczym:

• SpecjalneCentrum Koordynacji Powrotów,które gromadzi i analizuje informacje operacyjne oraz wspiera planowanie i koordynację. Wsparcie Frontexu obejmie pełen zakres procesu powrotu, od wczesnej identyfikacji i doradztwa w zakresie dobrowolnych powrotów po przeprowadzanieoperacji powrotowych i udzielanie pomocy w reintegracji.
• Umożliwienie Frontexowi wspierania państw trzecich w zakresie powrotów, zarówno w zakresie wsparcia technicznego,jak i operacyjnego. Frontex będzie mógł pomagać w organizowaniu i przeprowadzaniu operacji powrotowych z jednego państwa trzeciego do drugiego, pod warunkiem zawarcia umowy z danympaństwem trzecim, zgodnie z prawami podstawowymi i normami międzynarodowymi.

1. Skuteczne reagowanie kryzysowe:Frontex będzie w stanie pomóc we wczesnym wykrywaniu niebezpiecznych tendencji i szybko interweniować w przypadku sytuacji nadzwyczajnej lub kryzysowej. Jest to również lekcjawyciągnięta z tegorocznego kryzysu w Ceucie.

• Specjalneinternetowe centrum monitorowaniai reagowaniaz wyraźnym mandatem dla Frontexu do monitorowania publicznie dostępnych treści w mediach społecznościowych, wykrywania zmian istotnych dla zarządzania granicami zewnętrznymi oraz wspierania działań przeciwkonielegalnym treściom internetowym związanym z zagrożeniami dla bezpieczeństwa granic.
• Siłaszybkiegoreagowania, która zostanierozmieszczona na granicy zewnętrznej w bardzo krótkim czasie, aby pomóc państwom członkowskim w szybkim reagowaniu na wszelkie kryzysy i sytuacje nadzwyczajne na granicach zewnętrznych. Decyzję o rozmieszczeniu może podjąćdyrektor wykonawczy Frontexu [AG1]na wniosek państwa członkowskiego stojącego w obliczu sytuacji nadzwyczajnej.
• Usprawnienie wymiany informacjiw sytuacjach kryzysowych, w tym zobowiązanie państw członkowskich do zgłaszaniazdarzeń o potencjalnym znaczącym wpływie na granice UE w ciągu 24 godzin w specjalnej sieciEUROSUR-u.

Cyfryzacja powrotów

Wraz z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie Frontexu i po wejściu w życie nowego rozporządzenia w sprawie powrotów w dniu 16 października Komisja proponujenowe rozporządzenie mające na celu cyfryzację procedur powrotu,readmisjiireintegracjiw całej UE. Celem jest modernizacja rozpatrywania spraw dotyczących powrotów, uproszczenie i przyspieszenie procedur administracyjnych dzięki cyfryzacji, zmniejszenie obciążeń administracyjnych oraz usprawnienie gromadzenia i udostępnianiadanych.

Nowe przepisy wzmocnią również rolę Frontexu w opracowywaniu nowej unijnej architektury cyfrowej dla państw członkowskich oraz wesprą nowe rozporządzenie w sprawie powrotów,zgodne ze standardami ochrony danych i prawami podstawowymi.

Kolejne kroki

Teraz to Parlament Europejski i Rada muszą uzgodnić te wnioski. Komisja będzie wspierać współprawodawców w postępach w negocjacjach dotyczących obu rozporządzeń.

Kontekst

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) jest zdecentralizowaną agencją, która od 2005 r. wspiera państwa członkowskie UE i państwa stowarzyszone w ramachSchengen w zarządzaniu granicami zewnętrznymi UE i zwalczaniu przestępczości transgranicznej, a także w wydalaniu obywateli państw trzecich nieposiadających prawa pobytu w UE. Frontex odgrywa również kluczową rolę w operacjach poszukiwawczo-ratowniczych, wspierającpaństwa członkowskie w ratowaniu życia na morzu.

Obecne rozporządzenie w sprawie Frontexu weszło w życie w 2019 r. Od tego czasu rola Fronteksu stale rośnie w świetle bezprecedensowych wyzwań związanych z pandemią COVID-19,rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie i próbami wykorzystania migracji jako broni na granicach zewnętrznych UE.

Skuteczne europejskie zintegrowane zarządzanie granicami i skuteczna polityka powrotowa wzajemnie się wzmacniają i mają kluczowe znaczenie dla strefy Schengen. Frontex staleangażuje się w budowanie zdolności, wymianę danych wywiadowczych i wiedzy fachowej ze wszystkimi państwami członkowskimi oraz z sąsiadującymi państwami trzecimi dotkniętymi tendencjami migracyjnymi i przestępczością transgraniczną. Zawsze z pełnym poszanowaniempraw podstawowych i godności ludzkiej, które są wbudowane w mandat i operacje Frontexu.

Aby uzyskać więcej informacji

Pytania i odpowiedzi

Zestawienie informacji

Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej

Rozporządzenie w sprawie cyfryzacji zarządzania sprawami w dziedzinie powrotów, readmisji i reintegracji