Komisja Europejska odnawia i wzmacnia ramy dotyczące Europejskich Stolic Kultury po 2033 r., wykorzystując wnioski z ponad 40-letniego doświadczenia w kolejnym pokoleniu programu.

Celem jest uproszczenie procesu wyboru, wzmocnienie długoterminowego dziedzictwa i planowania zrównoważonego rozwoju oraz ułatwienie grupom miast, w tym partnerstwom transgranicznym, wspólnego składania wniosków. Zwiększy również uczestnictwo obywateli i młodzieży oraz nada większe znaczenie zrównoważonemu rozwojowi obszarów miejskich sprzyjającemu włączeniu społecznemu.

Cztery dekady obchodów „Stolic Kultury”, wspieranych w ramach programu „Kreatywna Europa” EU´s, pokazały wiele korzyści, jakie rok w roku może przynieść miastu, począwszy od nowych przestrzeni kulturalnych i kreatywnych możliwości dla społeczności i artystów, a skończywszy na silniejszych sieciach lokalnych i międzynarodowej widoczności.

W samych stolicach ocenianych w latach 2013–2022 w programach wzięło udział 38,5 mln widzów, przy czym typowy kapitał zapewnia około 1 000–1 200 działań kulturalnych w roku obchodów. W wybranych miastach tytułowych liczba odwiedzających wzrosła średnio o 30–40 %.

Historia europejskiego sukcesu kulturalnego od 1985 r.

Urodzona w 1985 r. inicjatywa Europejskich Stolic Kultury rozpoczęła się w Atenach i od tego czasu podróżuje po miastach, regionach i peryferiach całej Europy.

Od czasu jej utworzenia tytuł Europejskiej Stolicy Kultury zdobyło 85 osób. Oulu (Finlandia) i Trenčín (Słowacja) są obecnie posiadaczami tytułu, a Évora (Portugalia) i Liepāja (Łotwa) mają nadejść w 2027 r.

Co będzie się działo po roku tytułowym?

W całej Europie dziedzictwo inicjatywy przybrało różne formy. Lille 2004 pomogło przekształcić dawne przestrzenie przemysłowe w sieć obiektów kulturalnych i stworzyło dynamikę kontynuowaną do dziś przez Lille3000. W Aarhus 2017 uczestniczyło wszystkie 19 gmin regionu centralnego Danii, tworząc regionalną współpracę kulturalną, która kontynuowana była po roku obchodów.

W Koszycach dawne koszary i budynki sąsiedzkie zostały przekształcone w przestrzenie kulturalne dzięki tytułowi z 2013 r. Ponad dziesięć lat później organizacja zajmująca się dziedzictwem kulturowym miasta nadal zarządza 13 ośrodkami kultury. W Leeuwarden-Fryslân tytuł z 2018 r. przekształcił się w Arcadia, cykliczny program kulturalny obejmujący całą prowincję, a kolejna edycja zaplanowana jest na 2028 r.

Doświadczenia te stanowią podstawę kolejnych ram: planować wcześniej to, co trwa, docierać poza jedno miasto, angażować więcej osób i ułatwiać miastom i regionom współpracę.

Dotarcie poza Europę

Z biegiem lat program rozszerzył się poza granice Unii Europejskiej. Zgodnie z nowym wnioskiem państwa trzecie uczestniczące w programie „Kreatywna Europa” lub stowarzyszone z nim będą mogły ubiegać się o ten tytuł od 2034 r.

Kolejne kroki

Wniosek Komisji będzie teraz negocjowany równolegle w Parlamencie Europejskim i w Radzie, z myślą o uzgodnieniu ostatecznego tekstu do połowy 2027 r.

Więcej informacji

Europejskie Stolice Kultury - Kultura i Kreatywność

Wniosek dotyczący odnowienia działania Unii na rzecz Europejskich Stolic Kultury na lata 2034–2047