Komisja Europejska przedstawia nowe narzędzie finansowania o wartości 115 mln euro, AGILE, aby w rekordowym tempie wprowadzić przełomowe technologie obronne z laboratorium w terenie.

Ten instrument pilotażowy ma przyspieszyć opracowywanie i testowanie przełomowych innowacji w dziedzinie obronności oraz ich wprowadzanie na rynek, takich jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe lub drony, koncentrując się na wspieraniu małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), w tym przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up.

Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie pokazała, że sukces na polu bitwy zależy teraz od krótkich cykli innowacji; zdolności do opracowywania, testowania i wdrażania nowych technologii i opłacalnych rozwiązań w tygodniach lub miesiącach, a nie latach. Ponieważ współczesna wojna przechodzi szybką transformację cyfrową i technologiczną, AGILE jest przeznaczony dla graczy „New Defence”, start-upów i innowatorów technologicznych, którzy poruszają się z dużą prędkością.

Aby je wesprzeć, program zapewni szybsze i bardziej elastyczne finansowanie dla poszczególnych przedsiębiorstw oraz umożliwi jak najszybsze wdrożenie innowacji. AGILE będzie dążyć do działania z bezprecedensowym czasem oczekiwania na przyznanie dotacji wynoszącym zaledwie cztery miesiące oraz do osiągnięcia przez technologie sił obronnych w okresie od 1 do 3 lat.

AGILE będzie wspierać od 20 do 30 projektów, zapewniając do 100 % finansowania wszystkich kosztów kwalifikowalnych. Będzie on również zawierał klauzulę z mocą wsteczną umożliwiającą przedsiębiorstwom ubieganie się o zwrot kosztów poniesionych do trzech miesięcy przed zamknięciem zaproszenia do składania wniosków, aby ułatwić szybkie wprowadzanie innowacji.

Program prac obejmie dwa główne rodzaje działań: ukierunkowany na realizację misji rozwój przełomowych produktów i technologii obronnych oraz dostarczanie na rynek poprzez pomoc w dotarciu rozwiązań obronnych na rzeczywiste rynki.

Będzie on w pełni dostosowany do najpilniejszych potrzeb państw członkowskich UE i zagwarantuje, że europejska obronność będzie nie tylko innowacyjna, ale także gotowa do natychmiastowego reagowania na wszelkie zagrożenia.

Kolejne kroki

Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wniosek dotyczący nowego rozporządzenia ustanawiającego AGILE do przyjęcia w ramach zwykłej procedury ustawodawczej.

Oczekuje się, że instrument zacznie funkcjonować na początku 2027 r., aby zapewnić szybkie wdrożenie nowych technologii w europejskich siłach zbrojnych.

Kontekst

W ostatnich latach Unia Europejska zintensyfikowała wysiłki na rzecz wzmocnienia badań i rozwoju w dziedzinie obronności, w szczególności za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO), który promuje wspólne projekty transgraniczne. W tych ramach unijny system innowacji w dziedzinie obronności (EUDIS) wspiera przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP, natomiast centrum innowacji w dziedzinie obronności UE (HEDI), zainicjowane przez Europejską Agencję Obrony, wzmacnia współpracę między państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami. Instrumenty te razem stanowią solidną podstawę dla opartych na współpracy innowacji w dziedzinie obronności w Europie.

Jednocześnie konieczne są dodatkowe wysiłki w celu uzupełnienia istniejących narzędzi bardziej elastycznymi mechanizmami. Niedawne inicjatywy, w tym Plan działania na rzecz utrzymania pokoju i gotowości do 2030 r. oraz Biała księga na rzecz przyszłości europejskiej obronności i gotowości do 2030 r., uwypuklają potrzebę przyspieszenia innowacji i wdrażania nowych technologii.

W tym kontekście w planie działania UE na rzecz transformacji przemysłu obronnego wezwano do szybszego i sprawniejszego podejmowania ryzyka w całym europejskim ekosystemie obronnym oraz podkreślono potrzebę nowych, bardziej elastycznych instrumentów wsparcia, torujących drogę dla programu AGILE.