Komisja Europejska przyjęła komunikat w sprawie konkurencyjności unijnego sektora bankowego, w którym określono środki służące wzmocnieniu jednolitego rynku bankowego. 

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała: „Przepływ kapitału sprawi, że Europa będzie się rozwijać. Nasza Unia Oszczędności i Inwestycji potrzebuje silnego, konkurencyjnego sektora bankowego. Dzisiejszy komunikat stanowi wyraźny krok w tym kierunku, zmieniając nasze podejście do ryzyka oraz umożliwiając wzrost gospodarczy i innowacje przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności finansowej. 

Celem jest zbudowanie bardziej zintegrowanego, wydajnego i konkurencyjnego sektora bankowego, który może wzmocnić europejską gospodarkę poprzez finansowanie wzrostu gospodarczego, innowacji i priorytetów strategicznych, w oparciu o lepiej wyważone ramy regulacyjne, stworzenie bankom warunków do podejmowania rozważnego ryzyka przy jednoczesnym zabezpieczeniu odporności sektora, świadczeniu lepszych usług dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności finansowej i wspieraniu zrównoważonego wzrostu. 

Niniejszy komunikat jest kluczowym filarem strategii Komisji dotyczącej unii oszczędności i inwestycji: posiadanie sektora bankowego o sile i skali umożliwiającej finansowanie wzrostu gospodarczego i priorytetów strategicznych, takich jak innowacje, czysta transformacja i obrona, przy jednoczesnym świadczeniu wysokiej jakości usług finansowych na rzecz gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. 

W wyniku konsultacji publicznych i wymiany poglądów z państwami członkowskimi, zainteresowanymi stronami i organami nadzoru Komisja określiła trzy główne wyzwania, które ograniczają zdolność sektora bankowego do skutecznego wspierania gospodarki UE. 

Po pierwsze, sektor ten pozostaje zbyt rozdrobniony w zależności od kraju. Uniemożliwia to unijnym bankom zwiększanie skali działalności i konkurowanie w skali globalnej w kluczowych segmentach rynku oraz osiąganie wydajności ponad granicami. Po drugie, sposób, w jaki międzynarodowe standardy bankowe, znane jako standardy Bazylea III, są transponowane do ram UE, nie zawsze odzwierciedla specyfikę unijnego krajobrazu bankowego. Ramy te muszą lepiej funkcjonować zarówno w przypadku dużych, jak i małych banków. Po trzecie, niektóre części ram regulacyjnych UE, w tym interakcja między przepisami mikroostrożnościowymi, makroostrożnościowymi i przepisami dotyczącymi restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a także wymogi sprawozdawcze, są zbyt złożone i uciążliwe i należy je uprościć. Sprostanie tym trzem wyzwaniom ma zasadnicze znaczenie dla budowania sektora bankowego, który jest nie tylko odporny i konkurencyjny, ale także zdolny do wspierania gospodarki UE. 

Zwiększenie konkurencyjności wymaga zmiany kulturowej w bankowości w kierunku odpowiedzialnego i wyważonego podejmowania ryzyka. Uproszczenie ram regulacyjnych, integracja jednolitego rynku i ukończenie budowy unii bankowej pomogłyby obywatelom i przedsiębiorstwom w UE uzyskać dostęp do lepszych produktów i usług po bardziej konkurencyjnych cenach.

Kluczowe środki 

W komunikacie określono kluczowe środki, które opierają się na trzech celach. 

Po pierwsze: usuwanie barier dla transgranicznej działalności bankowej i wspieranie integracji rynku. Dzisiejszy komunikat wyznacza drogę do zmniejszenia barier ostrożnościowych i pozaostrożnościowych dla działalności transgranicznej, tak aby banki w UE mogły osiągnąć skalę wymaganą do konkurowania w skali globalnej. Obejmowałoby to następujące środki: 

• Umożliwienie transgranicznym grupom bankowym efektywniejszego wykorzystywania kapitału i płynności w całej UE: Pozwoliłby on grupom na przekierowanie nadwyżki środków tam, gdzie mogą być bardziej produktywne, bez ograniczania ich zdolności do finansowania lokalnych gospodarek i bez uszczerbku dla stabilności finansowej na całym jednolitym rynku i w każdym państwie członkowskim. 

• Wzmocnienie wspólnych zabezpieczeń: Komisja będzie dążyć do zwiększenia zaufania do systemu finansowego i wśród organów nadzoru, proponując prostszy i skuteczniejszy wspólny mechanizm ochrony depozytów w unii bankowej. Zastąpiłoby to wniosek w sprawie europejskiego systemu gwarantowania depozytów z 2015 r. i opierałoby się na istniejących centralnych i krajowych siatkach bezpieczeństwa, które są obecnie w pełni finansowane.

• Ściślejsze monitorowanie unijnych ram przeciwdziałania praniu pieniędzy i ochrony konsumentów oraz ich wdrażanie na szczeblu krajowym: ułatwiłoby to bankom oferowanie usług transgranicznych.

Po drugie: wdrażanie norm międzynarodowych przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki i proporcjonalności UE. UE podtrzymuje swoje zobowiązanie do stosowania standardów międzynarodowych, a jednocześnie lepiej odzwierciedla specyfikę unijnego sektora bankowego. Aby zachować równe warunki działania na arenie międzynarodowej i wesprzeć banki UE w konkurowaniu w skali globalnej, środki określone w komunikacie obejmują: 

• Ponowna ocena sposobu, w jaki UE wdraża określone standardy międzynarodowe, co w niektórych przypadkach może ograniczać zdolność banków UE do udzielania pożyczek. 

• Ewentualne zmiany niektórych zasad ostrożnościowych i zasad ładu korporacyjnego w celu lepszego odzwierciedlenia specyfiki banków w UE w odniesieniu do wielkości, modeli biznesowych i działalności banków.

Wreszcie: Ramy regulacyjne dla banków powinny zostać uproszczone w ramach szerszego celu Komisji, jakim jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych. Zaufanie do systemu bankowego zależy od silnych zabezpieczeń, ale należy ograniczyć niepotrzebną złożoność, a wymogi uczynić bardziej przewidywalnymi i przejrzystymi zarówno dla banków, jak i organów. W komunikacie podkreślono w szczególności:

• Uproszczenie stosu kapitałowego i dalsza harmonizacja buforów makroostrożnościowych banków. 

• Standaryzacja i usprawnienie wymogów i procesów kapitałowych w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. 

• Dostosowanie kryteriów i progów dla „małych i niezłożonych instytucji” oraz dostosowanie ich wymogów. 

Kolejne kroki 

Komisja zwróciła się o informacje zwrotne do zainteresowanych stron, a respondenci mogą przedstawić swoje opinie lub uwagi w nadchodzących miesiącach. Komisja zaproponuje w pierwszym kwartale 2027 r. pakiet środków mających na celu zmianę bankowych ram regulacyjnych i realizację niniejszego komunikatu, zgodnie z celami planu działania „Jedna Europa, jeden rynek”. Jednocześnie w komunikacie wezwano państwa członkowskie, organy nadzoru i sektor bankowy do kontynuowania własnych wysiłków na rzecz poprawy konkurencyjności banków. 

Kontekst 

Strategia SIU ma na celu poprawę sposobu, w jaki system finansowy UE przeznacza oszczędności na inwestycje produkcyjne. Przewidziano w nim skuteczny i zintegrowany sektor bankowy oparty na jednolitym zbiorze przepisów i ukończonej unii bankowej. Strategia jest dostosowana do kompasu konkurencyjności UE, opracowanego w odpowiedzi na zalecenia zawarte w sprawozdaniach Letty i Draghiego; strategii jednolitego rynku; oraz plan działania „Jedna Europa, jeden rynek