Komisja Europejska i konsorcjum SpaceRISE zakończyły dziś negocjacje i podpisały umowę wdrożeniową w celu wdrożenia IRIS², nowej flagowej konstelacji satelitów Unii Europejskiej. Umowa między innymi dodaje 66 satelitów na niską orbitę okołoziemską do programu, doprowadzając główną konstelację do 348 satelitów i przenosząc ją z planowania na pełne rozmieszczenie. 

Negocjacje te, które rozpoczęły się w styczniu, potwierdziły kluczowe parametry programu i niezbędne dostosowania, w tym projekt, przepustowość systemu, harmonogram wdrażania, cenę docelową i inwestycje prywatnych operatorów. W ramach umowy europejscy producenci zobowiązali się do dostarczenia dodatkowych satelitów, zaprojektowanych z większą odpornością. Konkretne kolejne kroki są teraz na miejscu, aby osiągnąć pierwsze starty do 2029 roku.  

Po uruchomieniu konstelacja zapewni suwerenną, bezpieczną i wysoce niezawodną łączność europejskim rządom, siłom obrony i bezpieczeństwa oraz służbom ratunkowym w całej Europie. 

Od planów do wdrożenia: konkretne dalsze kroki do 2029 r. 

Komisja, Europejska Agencja Kosmiczna i Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego wraz z konsorcjum SpaceRISE i europejskimi partnerami przemysłowymi określiły kolejne kroki niezbędne do realizacji IRIS². Obejmują one sfinalizowanie szczegółowego projektu konstelacji satelitów, przygotowanie budowy satelitów i bezpiecznej infrastruktury naziemnej, zabezpieczenie usług wynoszenia na orbitę oraz stopniowe wdrażanie usług łączności operacyjnej od 2029 r.

Przyszła konstelacja będzie składać się z 348 satelitów, składających się z 330 satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej i 18 satelitów na średniej orbicie okołoziemskiej, z dodatkowymi opcjonalnymi elementami wspierającymi określone misje. 

Wzmocniona konstelacja na rzecz bezpieczeństwa i odporności 

Aby zareagować na zmieniające się środowisko bezpieczeństwa, Komisja zwiększa możliwości IRIS² poza pierwotny projekt. Specjalna warstwa dodatkowych 66 satelitów o wysokiej niskiej orbicie okołoziemskiej wzmocni zdolności służb obronnych, bezpieczeństwa i służb ratunkowych, dodatkowo wzmacniając ich architekturę.  

Wzmocnienie to zwiększy bezpieczne zdolności rządowe o 60 % w UE i 54 % na całym świecie, a jednocześnie znacznie zwiększy zdolność Europy do wspierania krytycznych misji podczas kryzysów. 

Europejski przemysł zobowiązuje się do realizacji IRIS² 

IRIS² zostanie zbudowany dzięki silnemu podejściu Drużyny Europy, łączącemu wiedzę fachową Komisji Europejskiej, państw członkowskich, Europejskiej Agencji Kosmicznej, Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego i przemysłu europejskiego. W ramach partnerstwa publiczno-prywatnego konsorcjum SpaceRISE (składające się z SES, EUTELSAT i HISPASAT) oraz producenci europejscy zobowiązali się do zapewnienia niezbędnej infrastruktury kosmicznej i naziemnej w celu spełnienia przyspieszonego harmonogramu. 

W skład zespołu przemysłowego wchodzą największe europejskie firmy kosmiczne, takie jak Airbus Defence and Space, Thales Alenia Space, OHB i Aerospacelab, a także liczne firmy w całym europejskim łańcuchu dostaw. Z założenia program stworzy również możliwości dla przedsiębiorstw typu start-up, małych i średnich przedsiębiorstw oraz spółek o średniej kapitalizacji opracowujących innowacyjne technologie kosmiczne. 

Bezpieczna łączność, gdy ma to największe znaczenie 

IRIS² umożliwi upoważnionym użytkownikom rządowym z państw członkowskich UE i krajów uczestniczących, obecnie Norwegii i Islandii, bezpieczną i ciągłą komunikację podczas krytycznych operacji. Niezależnie od tego, czy chodzi o reagowanie na sytuacje nadzwyczajne, ochronę infrastruktury krytycznej czy wspieranie misji w zakresie bezpieczeństwa, IRIS² zapewni Europie autonomiczną i odporną zdolność łączności. 

Zapewnienie optymalnego stosunku wartości do ceny 

Szybsze rozmieszczenie i zwiększenie zdolności wymaganych do zaspokojenia potrzeb w zakresie obronności i bezpieczeństwa oznaczają dodatkowe inwestycje w budżet programu. Inwestycje te będą wspierać udoskonalone technologie satelitarne i rozmieszczenie rozszerzonej konstelacji, przy jednoczesnym zapewnieniu efektywnego wykorzystania istniejących zasobów programu. Finansowanie będzie pochodzić z połączenia zasobów budżetowych UE na lata 2028–2034 oraz dodatkowych inwestycji państw członkowskich i państw trzecich. 

Państwa członkowskie już teraz wzmacniają IRIS² poprzez inwestycje krajowe w celu zaspokojenia szczególnych dodatkowych potrzeb. Polska i Węgry przeznaczyły już odpowiednio 656 mln euro i 500 mln euro, podczas gdy Hiszpania zapowiedziała inwestycje o wartości od 1,6 do 2 mld euro. Rozważane są dalsze wkłady państw członkowskich, a odpowiednie umowy są obecnie finalizowane. 

Kolejne kroki 

W jasnym planie działania określającym kolejne kroki Komisja wysłała oficjalne pismo do Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich, aby poinformować je o wyniku negocjacji i etapie wdrażania.  

Pod kierownictwem Komisji i przy technicznej wiedzy fachowej Europejskiej Agencji Kosmicznej konsorcjum SpaceRISE przyspieszy teraz rozwój programu. Obejmuje to produkcję satelitów, zamówienia na usługi wynoszenia na orbitę oraz rozwój bezpiecznej infrastruktury naziemnej w celu zapewnienia terminowego rozmieszczenia konstelacji. 

Kontekst 

Sieć satelitarna IRIS² zapewni suwerenną, bezpieczną i niezawodną łączność w całej Europie i poza nią. Pomaga chronić niezależność Europy w zakresie łączności i zapewnia, aby rządy, służby ratunkowe i obywatele mogli pozostać w kontakcie, nawet na obszarach oddalonych lub podczas kryzysów. 

16 grudnia 2024 r. Komisja podpisała 12-letnią umowę koncesyjną IRIS² z konsorcjum SpaceRISE (SES, Eutelsat i Hispasat), przekształcając planowany unijny system bezpiecznej łączności satelitarnej w oficjalnie finansowany i prawnie wiążący projekt. Umowa zapoczątkowała partnerstwo publiczno-prywatne w celu zaprojektowania, budowy, wdrożenia i eksploatacji IRIS². 

Od grudnia 2024 r. konsorcjum SpaceRISE i Komisja skupiają się na szczegółowym opracowywaniu projektu systemu, przydzielaniu pakietów prac przemysłowych i przygotowywaniu zamówień na dużą skalę na satelity, usługi wynoszenia na orbitę i infrastrukturę naziemną. Jednocześnie nadal udoskonalają architekturę konstelacji i wymagania bezpieczeństwa. 

Komisja i konsorcjum SpaceRISE rozpoczęły negocjacje w sprawie zarządzania programem, jego struktury technicznej i finansowania, znanego jako Rendezvous 1, w styczniu 2026 r. Negocjacje zakończono 7 sierpnia 2026 r. 

Więcej informacji 

IRIS²: nowej unijnej bezpiecznej konstelacji satelitarnej 

Zestawienie informacji IRIS²  

IRIS² wideo