Komisja Europejska wybrała 65 projektów w ramach aukcji ciepła funduszu innowacyjnego, pierwszej w historii ogólnounijnej aukcji mającej na celu przyspieszenie wdrażania innowacyjnych technologii czystego ciepła w całym przemyśle europejskim. 

W 10 krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Austrii, Belgii, Czechach, Danii, Francji, Niemczech, na Węgrzech, w Portugalii, Słowenii i Hiszpanii, projekty będą wykorzystywać szeroki zakres technologii w celu dekarbonizacji przemysłowej produkcji ciepła i przyspieszenia wprowadzania na rynek zelektryfikowanych rozwiązań grzewczych i ciepła wytwarzanego bezpośrednio ze źródeł odnawialnych.

Wybrane projekty, wykorzystujące innowacyjne technologie, pozwolą uniknąć ponad 6,6 mln ton emisji CO2 w ciągu 10 lat poprzez zastąpienie systemów produkcji ciepła zasilanych gazem ziemnym. Oczekuje się, że łącznie wyprodukują one około 16,3 terawatogodzin (TWh) zdekarbonizowanego ciepła w ciągu pierwszych 5 lat eksploatacji, w oparciu o moc cieplną 766 megawatów (MW). Odpowiada to zastąpieniu ponad 1,5 mld metrów sześciennych gazu ziemnego w ciągu pięciu lat, co jest w przybliżeniu porównywalne z rocznym zużyciem 4 mln gospodarstw domowych w UE. 

Projekty otrzymają łączną kwotę około 400 mln EUR w formie dotacji z funduszu innowacyjnego. Pieniądze pochodzą z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS).

Wsparcie z funduszu innowacyjnego umożliwi tym projektom przyczynienie się do czystej transformacji, niezależności energetycznej i bezpieczeństwa oraz konkurencyjności przemysłowej UE. 

Wybrane projekty

Projekty mają szeroki zakres technologii i portfeli sektorowych. Większość projektów opiera się na bezpośrednim ogrzewaniu rezystancyjnym lub pośrednim ogrzewaniu rezystancyjnym. Inne obejmują technologie takie jak pompy ciepła, energia słoneczna termiczna, ogrzewanie elektromagnetyczne i dielektryczne oraz technologie hybrydowe. 

Jeżeli chodzi o sektory odbiorców przemysłowych, projekty obejmują masę celulozową i papier, a także szkło, ceramikę i materiały budowlane oraz żelazo i stal, które dotychczas były mniej reprezentowane w portfelu funduszu innowacyjnego. Inne sektory, które korzystają z aukcji ciepła, to żywność i napoje, tekstylia i produkty farmaceutyczne . 

Aukcja została zorganizowana wokół trzech „tematów” w oparciu o poziom temperatury i moce instalacyjne:  

• W ramach tematu „wysokotemperaturowe ciepło” zaproszono 5 projektów o wartości 62,1 mln EUR na wsparcie 

• W ramach tematu „ciepło średniotemperaturowe” zaproszono 44 projekty o mocy powyżej 5 MW, których całkowity budżet wynosi 286,5 mln EUR. 

• W ramach tematu „ciepło średniotemperaturowe” zaproszono 16 projektów o mocy 3–5 MW, o łącznej wartości 47,9 mln EUR. 

Kolejne kroki

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA) rozpocznie teraz formalne przygotowywanie umów o udzielenie dotacji z wybranymi projektami.

Proces ten potwierdzi ostateczne warunki wsparcia finansowego. Oczekuje się, że umowy o udzielenie dotacji zostaną podpisane w drugiej połowie 2026 r. 

Wybrane projekty będą musiały osiągnąć zamknięcie finansowe w ciągu dwóch lat od podpisania umowy o udzielenie dotacji i rozpocząć działalność w ciągu czterech lat. Zobowiązania te są poparte gwarancją ukończenia projektów udzieloną Komisji. CINEA będzie nadal monitorować postępy we wdrażaniu, aby zapewnić realizację projektów zgodnie z planem i wykorzystanie wsparcia zgodnie z uzgodnionymi warunkami. Ostateczna lista podpisanych projektów w ramach aukcji ciepła funduszu innowacyjnego (IF25) ma zostać opublikowana w czwartym kwartale 2026 r.  

Ponadto rozpoczęły się przygotowania do funduszu innowacyjnego na 2026 r., wraz z ogłoszeniem drugiej rundy aukcji ciepła na 2026 r. z budżetem w wysokości 1 mld euro ogłoszonym we wtorek na konferencji poświęconej czystym technologiom w 2026 r.  Komisja planuje opublikować projekt warunków aukcji ciepła IF26 do końca maja 2026 r., a 19 czerwca 2026 r. odbędzie się ogólne spotkanie konsultacyjne z zainteresowanymi stronami w ramach funduszu innowacyjnego.  

Kontekst

Aukcja ciepła IF25 jest pierwszą ogólnounijną aukcją wykorzystującą duży potencjał dekarbonizacji produkcji ciepła w przemyśle. Jest to projekt pilotażowy dla przyszłego banku dekarbonizacji przemysłu. Chociaż we wszystkich sektorach przemysłu istnieje znaczny potencjał, wdrażanie rozwiązań bezemisyjnych w zakresie produkcji ciepła procesowego jest nadal powolne. Aukcja obejmuje technologie takie jak pompy ciepła, kotły i piece elektryczne, a także magazynowanie energii słonecznej termicznej, geotermalnej i cieplnej i była otwarta dla projektów ze wszystkich sektorów przemysłu. 

Ta pierwsza aukcja na rzecz dekarbonizacji ciepła przemysłowego, w ramach której złożono łącznie 85 wniosków, spotkała się z silną i zachęcającą reakcją ze strony przemysłu.  Wielkość projektów i wnioski o dotacje złożone w ramach 65 udanych projektów wahały się od 3 MWth do 45 MWth oraz od 444 000 EUR do 37,1 mln EUR. 

Szacunkowy łączny budżet funduszu innowacyjnego na lata 2020–2030 wynosi 40 mld euro z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji. Stwarza on zachęty finansowe dla przedsiębiorstw i organów publicznych do inwestowania w najnowocześniejsze technologie neutralne emisyjnie i wspierania transformacji Europy w kierunku neutralności klimatycznej. Fundusz innowacyjny przyznał już dotacje na około 260 innowacyjnych projektów w całym EOG.