Komisja Europejska z zadowoleniem przyjmuje osiągnięte przez Parlament Europejski i Radę porozumienie polityczne w sprawie wzmocnionego unijnego systemu monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ).

Zakończenie tych negocjacji stanowi ważny krok w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego UE, zapewniając, aby inwestycje zagraniczne nadal wspierały, a nie podważały bezpieczeństwo gospodarcze, odporność i szersze interesy Europy.

Zmienione ramy sprawią, że monitorowanie inwestycji stanie się bardziej solidne, spójne i strategiczne. Zwiększy to zdolność UE do identyfikowania potencjalnych zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego związanych z inwestycjami zagranicznymi oraz wspólnego przeciwdziałania tym zagrożeniom.

Uzgodnione ramy wprowadzają kilka zasadniczych ulepszeń:

• Obowiązkowe mechanizmy monitorowania we wszystkich państwach członkowskich, wspierane zharmonizowanymi przepisami krajowymi w celu zapewnienia spójnego monitorowania w całej Unii.
• Minimalny obowiązkowy zakres monitorowania, zapewniający, aby wszystkie państwa członkowskie oceniały inwestycje zagraniczne w kluczowym zestawie obszarów wrażliwych i strategicznych.
• Szerszy zakres pośredniej kontroli zagranicznej, rozszerzenie monitorowania UE na inwestycje dokonywane przez inwestorów z siedzibą w UE, które są ostatecznie kontrolowane przez osoby fizyczne lub podmioty z państw trzecich.
• Kryteria filtrowania w celu zapewnienia, aby sieć organów krajowych i Komisja dokonywały jedynie przeglądu potencjalnie wrażliwych spraw.
• Poprawa przejrzystości, np. zobowiązanie państw członkowskich do publikowania wytycznych dotyczących zakresu ich mechanizmów monitorowania i sprawozdań rocznych.
• wspólny minimalny poziom harmonizacji kluczowych elementów proceduralnych w całej UE. Powinno to ułatwić inwestycje w grupy przedsiębiorstw obecne w kilku państwach członkowskich, zgodnie z szerszym apelem zawartym w sprawozdaniu Draghiego z 2024 r.

Kolejne kroki

Zmienione ramy wejdą w życie w pierwszej połowie przyszłego roku, po formalnym głosowaniu nad nimi przez Radę i Parlament Europejski. Rozporządzenie zacznie obowiązywać 18 miesięcy po jego wejściu w życie.

Kontekst

Unijne ramy monitorowania BIZ, które zaczęły obowiązywać 11 października 2020 r., stanowią część szerszego podejścia opartego na trzech filarach, mającego na celu zwiększenie bezpieczeństwa gospodarczego UE poprzez promowanie konkurencyjności UE, ochronę przed zagrożeniami i współpracę z jak najszerszym gronem państw w celu realizacji wspólnych interesów w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. Mając to na uwadze, 24 stycznia 2024 r. Komisja przyjęła pięć inicjatyw mających na celu dalsze wzmocnienie bezpieczeństwa gospodarczego UE, w tym uzgodniony dziś wniosek ustawodawczy.

Pierwotne rozporządzenie nie zharmonizowało formalnych mechanizmów monitorowania BIZ stosowanych następnie przez prawie połowę państw członkowskich, ale miało na celu wzmocnienie współpracy i wymiany informacji na temat monitorowania BIZ między Komisją a państwami członkowskimi oraz zwiększenie pewności prawa i przejrzystości.

W 2024 r. krajowe organy monitorujące w Unii dokonały przeglądu ponad 3 000 transakcji inwestycyjnych. Oczekuje się, że nowe rozporządzenie będzie miało zastosowanie do większej liczby transakcji, ponieważ obejmie ono również transakcje wewnątrzunijne, a wspólny minimalny zakres prawdopodobnie będzie wymagał od niektórych państw członkowskich rozszerzenia ich mechanizmów monitorowania.