Komisja Europejska z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie przez Parlament Europejski nowych przepisów ułatwiających państwom członkowskim stosowanie koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego oraz pierwszego unijnego wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia. 

Nowe przepisy jeszcze bardziej wzmocnią unijny system azylowy, dzięki czemu rozpatrywanie wniosków azylowych będzie szybsze i skuteczniejsze dla państw członkowskich. Będą one częścią paktu o migracji i azylu i przyczynią się do stworzenia sprawiedliwego i solidnego systemu, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony praw podstawowych.

Pierwszy unijny wykaz bezpiecznych krajów pochodzenia pozwoli państwom członkowskim na bardziej jednolite podejście do wniosków o azyl składanych przez obywateli państw znajdujących się w unijnym wykazie, których wnioski mogą być bezzasadne. Dzięki przyspieszonym procedurom opartym na indywidualnej ocenie państwa członkowskie będą mogły szybciej i skuteczniej rozpatrywać takie wnioski o azyl. Kraj pochodzenia można uznać za bezpieczny na podstawie oceny opartej na szeregu odpowiednich źródeł, w tym z Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu, UNHCR, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych i państw członkowskich. 

Koncepcja bezpiecznego kraju trzeciego umożliwia państwom członkowskim uznanie wniosku o udzielenie azylu za niedopuszczalny, jeżeli osoby ubiegające się o azyl mogłyby otrzymać skuteczną ochronę w kraju trzecim, który uznaje się za bezpieczny dla nich. Dzięki nowym przepisom związek między wnioskodawcą a bezpiecznym krajem trzecim nie będzie już obowiązkowy do stosowania tej koncepcji. Zgodnie z prawem UE państwa trzecie można uznać za bezpieczne tylko wtedy, gdy ich systemy krajowe mogą rozpatrywać wnioski i w razie potrzeby zapewniać skuteczną ochronę, zapewniając ochronę przed wydaleniem i brakiem ryzyka prześladowania, zagrożenia życia lub nieludzkiego lub poniżającego traktowania.

Pakt o migracji i azylu jest podstawą unijnej polityki azylowej i migracyjnej, zapewniając lepszą ochronę granic zewnętrznych, rygorystyczne przepisy zapobiegające nadużyciom oraz równowagę między odpowiedzialnością a solidarnością. Dzięki dzisiejszemu krokowi państwa członkowskie są lepiej przygotowane do skutecznego zarządzania migracją w UE. Komisja będzie nadal wspierać państwa członkowskie w postępach we wdrażaniu paktu, ponieważ jego operacjonalizacja i dalszy rozwój wymagają stałego ukierunkowania w kolejnych latach.

Kolejne kroki

Rozporządzenia muszą teraz zostać formalnie przyjęte przez Radę przed ich wejściem w życie, co nastąpi 20 dni po ich opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE. Nowe przepisy przewidują koncentrację na wstępie części paktu o migracji i azylu, który zacznie obowiązywać od czerwca 2026 r.

Kontekst

Unijny wykaz bezpiecznych krajów pochodzenia obejmuje kraje kandydujące do UE, które uznaje się za spełniające kryteria uznania ich za bezpieczne kraje pochodzenia w ramach ścieżki członkostwa w UE, a także Kosowo, Bangladesz, Kolumbię, Egipt, Indie, Maroko i Tunezję.

Państwa członkowskie będą teraz miały większą elastyczność w stosowaniu koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego zgodnie z kryteriami określonymi w rozporządzeniu w sprawie procedury azylowej. Państwa członkowskie mogą zdecydować się na stosowanie tego pojęcia w przypadku, gdy istnieje związek z bezpiecznym krajem trzecim, gdy osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową przejechała tranzytem przez bezpieczny kraj przed dotarciem do UE lub gdy istnieje umowa lub porozumienie z bezpiecznym krajem. Utrzymują się silne zabezpieczenia.