Celem Centrum, sztandarowej inicjatywy europejskiej tarczy demokracji, jest ułatwienie przyjęcia skonsolidowanego podejścia obejmującego całe społeczeństwo w celu zwiększenia świadomości i zdolności reagowania na zagrożenia, przed którymi stoją obecnie demokracje, oraz budowania odporności demokratycznej.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała: W świecie, w którym informacje są coraz częściej wykorzystywane jako broń do podważania naszych demokracji, podejmujemy działania. Wraz z Europejskim Centrum ds. Odporności Demokratycznej zwiększymy naszą zbiorową zdolność do przeciwdziałania zagranicznym manipulacjom informacjami i dezinformacji. Wzmocni to naszą odporność, zapewni otwartą i sprawiedliwą debatę publiczną w Europie oraz umożliwi obywatelom uczestnictwo w życiu demokratycznym.

Komisarz do spraw demokracji, sprawiedliwości, praworządności i ochrony konsumentów Michael McGrath omówił z ministrami UE, w jaki sposób Centrum może ułatwić wymianę wiedzy fachowej i doświadczeń oraz wspierać opracowywanie skutecznych reakcji na wspólne zagrożenia, aby zapewnić naszym obywatelom wymierne rezultaty. Zainteresowanie wszystkich państw członkowskich utworzeniem Centrum dowodzi, że inicjatywa jest odpowiedzią na wyraźną potrzebę i będzie wdrażana w sposób elastyczny, z praktycznymi projektami budowania zdolności, które odzwierciedlają priorytety państw członkowskich. Centrum pomoże uniknąć rozdrobnienia istniejących wysiłków, łącząc istniejące sieci i struktury, które już pracują nad opcjami zapobiegania, wykrywania, analizy i reagowania, z wzorcami zagrożeń w przestrzeni informacyjnej, pomagając każdemu z nich w pełni wykorzystać swój potencjał i unikając powielania działań.

 Pojawiające się obszary priorytetowe w pierwszym roku obejmują:

• Opracowanie narzędzi wspierających odporne wybory, w tym poprzez połączenie odpowiednich obowiązujących przepisów UE, miękkich środków i narzędzi dla państw członkowskich, które pomagają w przeciwdziałaniu zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje oraz kampaniom dezinformacyjnym ukierunkowanym na procesy wyborcze w państwach członkowskich.
• Plan działania UE na rzecz przeciwdziałania zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje oraz dezinformacji mający na celu wspieranie gotowości i pomoc w budowaniu zdolności w całej Unii.
• Uruchomienie specjalnej platformy zainteresowanych stron skupiającej niezależne podmioty, takie jak organizacje społeczeństwa obywatelskiego, ośrodki analityczne, naukowcy, środowiska akademickie, weryfikatorzy faktów i organizacje medialne, w celu wspierania rozpowszechniania badań i innych wyników oraz zachęcania do wymiany między różnymi zainteresowanymi stronami, zapewniając wiedzę i spostrzeżenia do współpracy z państwami członkowskimi w Centrum.
• Wspieranie budowania zdolności i wzajemnego uczenia się, w tym dzielenia się wiedzą fachową i najlepszymi praktykami, umożliwianie państwom członkowskim posiadającym zaawansowane doświadczenie w przeciwdziałaniu zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje oraz wzmacnianie odporności demokratycznej w celu wspierania innych, a także podnoszenie ogólnego poziomu gotowości w całej UE.
• Określenie odpowiednich warunków współpracy z krajami kandydującymi do UE i potencjalnymi krajami kandydującymi w ramach Centrum, aby zapewnić współpracę korzystną dla obu stron.
• zbadanie różnych modeli angażowania obywateli w nasze wysiłki na rzecz ochrony demokracji, w oparciu o cenne doświadczenia zdobyte w wielu państwach członkowskich. Komisja będzie wspierać tę refleksję, organizując w tym roku dwa panele obywatelskie na temat gotowości i budowania odporności demokratycznej.

Komisja, z udziałem Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, będzie wspierać działalność Centrum, wykorzystując istniejące narzędzia i wiedzę fachową oraz wzmacniając koordynację między odpowiednimi instrumentami i sieciami UE.

Kontekst

Europejskie Centrum ds. Odporności Demokratycznej jest inicjatywą przewodnią europejskiej tarczy demokracji, przedstawioną we wspólnym komunikacie z dnia 12 listopada 2025 r., jak określono w wytycznych politycznych i orędziu o stanie Unii na 2025 r. wygłoszonym przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen. W ramach europejskiej tarczy demokracji określono szereg konkretnych środków mających na celu wzmocnienie pozycji, ochronę i promowanie silnych i odpornych demokracji w całej UE.

W dobie narastającej konfrontacji politycznej, konfliktów regionalnych i międzynarodowych oraz szybkich zakłóceń technologicznych demokracje stoją w obliczu presji wewnętrznej i zewnętrznej. Reżimy autorytarne starają się wykorzystywać podziały, siać nieufność i ograniczać podmioty demokratyczne, takie jak wolne media i społeczeństwo obywatelskie. W ten sposób podważają zaufanie do instytucji demokratycznych, podważają wolne i uczciwe wybory oraz podważają wartości, na których opiera się Unia Europejska. Zagrożenia te rozwijają się w kontekście głębokiej transformacji cyfrowej, która niesie ze sobą zarówno nowe możliwości, jak i nowe luki w zabezpieczeniach. Jednocześnie zmniejszające się zaufanie publiczne i zaangażowanie publiczne, a także bezprecedensowe zagrożenia, na jakie narażone są organizacje społeczeństwa obywatelskiego, dodatkowo zagrażają promowaniu praw podstawowych w całej UE.

Dzięki zewnętrznemu wymiarowi europejskiej tarczy demokracji Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ), we współpracy z Komisją, zintensyfikuje swoje działania na rzecz zwalczania zagranicznych manipulacji informacjami i ingerencji w informacje (FIMI) poza naszymi granicami. ESDZ wzmacnia zdolności delegatur i przedstawicielstw UE za granicą, wykorzystując partnerstwa do zbiorowego reagowania na zagraniczne manipulacje informacjami i ingerencje w informacje.

Europejskie Centrum ds. Odporności Demokratycznej będzie służyć jako dobrowolne strategiczne centrum współpracy między państwami członkowskimi. Przy wsparciu odpowiednich instytucji i organów UE będzie ona działać z pełnym poszanowaniem kompetencji krajowych i instytucjonalnych, przy jednoczesnym wspieraniu praw podstawowych i wartości demokratycznych.

Komisja zapewnia Centrum wsparcie administracyjne i operacyjne za pośrednictwem sekretariatu. Centrum, wspierane przez system wczesnego ostrzegania zarządzany przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i w ścisłej koordynacji z nim, połączy istniejące sieci i struktury.

29 stycznia w Brukseli odbyło się spotkanie techniczne wysokiego szczebla z pełnym udziałem wszystkich państw członkowskich UE, a także Komisji Europejskiej, ESDZ, Parlamentu Europejskiego i prezydencji Rady. Uczestnicy omówili misję i ramy Centrum oraz zgodzili się co do potrzeby skoordynowanych, opartych na współpracy działań wspierających odporność demokratyczną.

Respondenci specjalnego badania Eurobarometr pt. „Ochrona i promowanie demokracji” wymienili następujące najpoważniejsze wyzwania dla demokracji w UE: rosnąca nieufność społeczeństwa do instytucji i procesów demokratycznych (49 %), zagraniczne manipulacje informacjami, ingerencje i dezinformacja, w tym w kontekście wyborów (42 %), oraz brak przejrzystości w odniesieniu do tego, czy treści polityczne w internecie są promowane za pomocą nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja (32 %).