Komisja przyjęła wiosenny pakiet europejskiego semestru na 2026 r. W otoczeniu charakteryzującym się niepewnością geopolityczną w pakiecie określono wytyczne polityczne dla państw członkowskich, ze szczególnym naciskiem na wzmocnienie konkurencyjności UE, autonomii strategicznej, a także odporności i spójności gospodarczej i społecznej, przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności fiskalnej.

Rosnące napięcia na świecie, zwiększone zagrożenia dla bezpieczeństwa i wyzwania związane z klimatem, a także niestabilne ceny energii i utrzymująca się presja związana z kosztami utrzymania nadal wywierają negatywny wpływ na gospodarkę Europy, wpływając zarówno na gospodarstwa domowe, jak i na przedsiębiorstwa. W odpowiedzi niniejszy pakiet wiosenny, zgodnie z unijnym kompasem na rzecz konkurencyjności, zawiera wytyczne dotyczące ukierunkowania działań na kluczowe priorytety UE. Koncentruje się on na uwolnieniu pełnego potencjału jednolitego rynku, zlikwidowaniu luki innowacyjnej, przyspieszeniu dekarbonizacji i zmniejszeniu strategicznych zależności, przy jednoczesnym promowaniu miejsc pracy i umiejętności, rozwiązaniu kryzysu mieszkaniowego oraz zapewnieniu sprawiedliwości społecznej i spójności. Europejski semestr wspiera również państwa członkowskie w stawianiu czoła wyzwaniom strukturalnym, a także w utrzymaniu stabilności makroekonomicznej i zdrowych finansów publicznych.

Realizacja tych priorytetów wymaga trwałych reform i inwestycji w całej Unii. W tym kontekście Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF),polityka spójności i inne unijne instrumenty finansowania nadal odgrywają kluczową rolę we wspieraniu reform i inwestycji strategicznych państw członkowskich.

Ukierunkowane zalecenia dla państw członkowskich

Cykl europejskiego semestru w 2026 r. zapewnia solidne ramy analityczne służące określeniu przyszłych potrzeb politycznych i inwestycyjnych w wielu różnych obszarach, w tym w obszarach mających na celu zmniejszenie różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych. W tym kontekście w sprawozdaniach krajowych na 2026 r. przeanalizowano zmiany gospodarcze i społeczne w każdym państwie członkowskim i oceniono, w jakim stopniu wdrażają one kompleksowy zestaw zaleceń dla poszczególnych krajów przyjętych przez Radę w 2025 r.

Na podstawie analizy i kluczowych wyzwań wskazanych w sprawozdaniach krajowych Komisja proponuje zalecenia dla poszczególnych krajów na 2026 r., zapewniając dostosowane do potrzeb wytyczne dla każdego państwa członkowskiego.

Aby wzmocnić konkurencyjność UE, w wiosennym pakiecie wezwano państwa członkowskie do podjęcia działań politycznych w następujących obszarach:

• Zapewnienie stabilności fiskalnej i utrzymanie stabilności makroekonomicznej.
• Wyeliminowanie luki innowacyjnej i pobudzenie inwestycji w badania i rozwój.
• Obniżeniebarier na jednolitym rynku, ograniczenie nadmiernie rygorystycznego wdrażania, wzmocnienie praworządności oraz zapewnienie skutecznych ram instytucjonalnych.
• Uproszczenie ram regulacyjnych i zmniejszenie obciążeń administracyjnych, zapewnienie jasnego i stabilnego otoczenia biznesowego.
• Przyspieszenie przejścia na czystą energię po przystępnych cenach,wzmocnienie sieci i magazynowania, zwiększenie bezpieczeństwaenergetycznego i dostosowanie do celówklimatycznych.
• Promowanie oszczędności w dodatkowych programach emerytalnych i poprawa dostępu do finansowania innowacji.
• Świadczenie prostych i cyfrowych usług publicznych oraz wspieranie transformacji cyfrowej.
• Promowanie wysokiej jakości miejsc pracy, sprawienie, by rynki pracy były bardziej sprawiedliwe, oraz inwestowanie w kapitał ludzki, dopasowywanie kształcenia, szkolenia i umiejętności do potrzeb rynku pracy.
• Zwalczanie ubóstwa, poprawa ochrony socjalnejoraz zwiększenie dostępu do opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej oraz ich przystępności cenowej.
• Zwiększenie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnejoraz zmniejszenie dysproporcji między regionami.
• Zwiększenie przystępności cenowej mieszkań.

Nadzór fiskalny w ramach paktu stabilności i wzrostu

Wiosną 2026 r. Komisja oceniła zgodność państw członkowskich z unijnymi ramami fiskalnymi. Ocena obejmuje zarówno 2025, jak i 2026 r. i koncentruje się na wzroście wydatków netto, z uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, elastyczności przewidzianej w krajowej klauzuli wyjścia w dziedzinie obronności. W odniesieniu do państw członkowskich objętych procedurą nadmiernego deficytu Komisja zaleca dziś Radzie uchylenie procedury nadmiernego deficytu wobec Malty. W przypadku Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Węgier, Włoch, Polski, Rumunii i Słowacji, Komisja uznała, że podjęto skuteczne działania w celu skorygowania nadmiernego deficytu. W związku z tym na tym etapie nie ma potrzeby podejmowania dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu.

Komisja przygotowała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFUE) w celu oceny spełnienia kryterium deficytu określonego w Traktacie w odniesieniu do Bułgarii, Niemiec, Estonii, Łotwy i Słowenii. W świetle oceny zawartej w sprawozdaniu na obecnym etapie uzasadnione jest wszczęcie procedury nadmiernego deficytu w odniesieniu do Bułgarii.

W przypadku państw członkowskich nieobjętych obecnie procedurą nadmiernego deficytu Komisja oceniła postępy we wdrażaniu średniookresowych planów fiskalno-strukturalnych.

W przypadku państw członkowskich, które korzystają z siedmioletniego zamiast czteroletniego okresu korekty budżetowej w kontekście swoich planów średniookresowych [Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Włochy, Austria, Rumunia i Finlandia], Komisja oceniła również realizację kluczowych etapów zobowiązań w zakresie reform i inwestycji leżących u podstaw przedłużenia, biorąc pod uwagę informacje przedstawione w rocznych sprawozdaniach z postępów. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja uważa, że wszystkie zainteresowane państwa członkowskie wywiązały się ze swoich zobowiązań w zadowalający sposób.

W przyszłości państwa członkowskie, które podejmą działania w celu wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego Europy i przyspieszenia odchodzenia od paliw kopalnych, mogą zwrócić się o ograniczoną elastyczność fiskalną w ramach obecnej krajowej klauzuli wyjścia w odniesieniu do wydatków na obronność. Na wniosek państwa członkowskiego zakres klauzuli można rozszerzyć o środki podejmowane od lutego 2026 r., które zmniejszają zależność od importowanych paliw kopalnych, a tym samym zwiększają bezpieczeństwo i odporność Europy. W ramach istniejącego pułapu (1,5 % PKB) dodatkowych wydatków na obronność na podstawie krajowej klauzuli wyjścia specjalny roczny pułap na lata 2026–2028 (0,3 % PKB) i łączny pułap (0,6 % PKB) w tym samym okresie będą miały zastosowanie w szczególności do środków na rzecz odporności energetycznej. Co ważne, podejście to zapewnia pełne wdrożenie wszystkich zabezpieczeń stabilności budżetowej.

Ocena zakłóceń równowagi makroekonomicznej

W sprawozdaniu przedkładanym w ramach mechanizmu ostrzegania na 2026 r. Komisja oceniła występowanie zakłóceń równowagi makroekonomicznej w siedmiu państwach członkowskich wybranych do szczegółowych ocen sytuacji.

W ciągu ostatniego roku podatność na zagrożenia różniła się w poszczególnych państwach członkowskich i w kilku przypadkach zmniejszyła się, podczas gdy niepewność wzrosła w ostatnim czasie. Ocenia się, że w Grecji, Niderlandach i Szwecji nie występują już zakłócenia równowagi, ponieważ ich podatność na zagrożenia makroekonomiczne zmniejszyła się na przestrzeni lat. Włochy, Węgry i Słowacja nadal doświadczają zakłóceń równowagi, ponieważ ich podatność na zagrożenia jest nadal znacząca. W Rumunii nadal występują nadmierne zakłócenia równowagi, ponieważ jej podatność na zagrożenia jest nadal znaczna.

Sprawozdania z nadzoru po zakończeniu programu

Sprawozdania z nadzoru po zakończeniu programu oceniają sytuację gospodarczą, fiskalną i finansową państw członkowskich, które skorzystały z programów pomocy finansowej, koncentrując się na ich zdolności do spłaty. W ocenach tych dotyczących Irlandii, Grecji, Cypru i Portugalii stwierdzono, że wszystkie cztery państwa członkowskie zachowują zdolność do spłaty swojego zadłużenia.

Ponieważ Hiszpania spłaciła w 2025 r. ponad 75 % pomocy finansowej otrzymanej w ramach programu, jest to pierwsza runda sprawozdań z nadzoru po zakończeniu programu, która nie obejmuje już tego państwa członkowskiego.

Wytyczne dotyczące zatrudnienia i wyzwania związane z konwergencją społeczną

Komisja proponuje zaktualizowane wytyczne określające wspólne priorytety krajowej polityki zatrudnienia i polityki społecznej, aby uczynić je sprawiedliwszymi i bardziej sprzyjającymi włączeniu społecznemu. Obejmują one nowe elementy ukierunkowane na poprawę jakości miejsc pracy zgodnie z planem działania na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy, a także inwestowanie w kapitał ludzki poprzez wzmacnianie umiejętności i edukacji na rzecz konkurencyjności i strategicznej autonomii. Wytyczne dotyczące zatrudnienia wspierają również walkę UE z ubóstwem i wykluczeniem społecznym poprzez priorytetowe traktowanie wysokiej jakości zatrudnienia, które jest sprawdzoną drogą do stabilności finansowej dla ludzi, zgodnie z unijną strategią walki z ubóstwem, oraz dostępu do odpowiednich przystępnych cenowo mieszkań socjalnych, realizując europejski plan na rzecz przystępnych cenowo mieszkań.

Aby kształtować te priorytety, Komisja przeanalizowała wyzwania związane z zatrudnieniem, umiejętnościami i wyzwaniami społecznymi w każdym państwie członkowskim za pomocą ram konwergencji społecznej, które są zawarte w zmienionych ramach zarządzania gospodarczego. Ustalenia przedstawiono we wspólnym sprawozdaniu o zatrudnieniu na 2026 r., z głębszą analizą od kwietnia 2026 r. w odniesieniu do Bułgarii, Grecji, Hiszpanii, Włoch, Łotwy, Litwy, Luksemburga, Rumunii i Finlandii.

Kolejne kroki

Eurogrupa i Rada Unii Europejskiej omówią teraz dokumenty przedstawione w wiosennym pakiecie europejskiego semestru na 2026 r. z myślą o zatwierdzeniu proponowanych wytycznych.

Komisja zaangażuje się w konstruktywny dialog z Parlamentem Europejskim na temat treści tego pakietu, a także na temat każdego kolejnego etapu cyklu europejskiego semestru.