UE i Australia ogłosiły przyjęcie przełomowego partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.

Zakończyli również negocjacje w sprawie ambitnej i wyważonej umowy o wolnym handlu i uzgodnili rozpoczęcie formalnych negocjacji w sprawie stowarzyszenia Australii z programem „Horyzont Europa”, największym na świecie programem finansowania badań naukowych i innowacji. Dzięki tym działaniom UE i Australia osiągają obopólnie korzystne wyniki i dalej wzmacniają swoje i tak już bliskie stosunki w czasach niepewności geopolitycznej.

Ostateczny tekst umowy o wolnym handlu został uzgodniony podczas spotkania przywódców w Canberze między przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen a premierem Australii Anthonym Albanese. Partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony zostało podpisane wirtualnie przez wysoką przedstawiciel/wiceprzewodniczącą Kaję Kallas oraz wicepremiera i ministra obrony Australii Richarda Donalda Marlesa i minister spraw zagranicznych Penny Wong w dniu 18 marca 2026 r.

Przewodnicząca Ursula von der Leyen powiedziała: „UE i Australia mogą być geograficznie daleko od siebie, ale nie możemy być bliżej tego, jak postrzegamy świat. Dzięki tym dynamicznym nowym partnerstwom w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, a także handlu, zbliżamy się jeszcze bardziej do siebie. Umowy te wprowadzają trwałe, oparte na zaufaniu struktury w celu wspierania pokoju i bezpieczeństwa poprzez siłę, stymulowania dobrobytu poprzez handel oparty na zasadach oraz współpracy na rzecz utrzymania globalnych instytucji. Zobowiązujemy się do budowania czystszej i bardziej cyfrowej przyszłości dla naszych obywateli, pracowników i przedsiębiorstw. Wysyłamy też reszcie świata wyraźny sygnał, że w czasach zawirowań najważniejsza jest przyjaźń i współpraca.

Partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony

UE i Australia są już długoletnimi sojusznikami i partnerami, których globalne perspektywy są zbieżne pod względem obrony multilateralizmu i międzynarodowego porządku opartego na zasadach.

W miarę jak wzajemne powiązania między bezpieczeństwem w Europie a strategicznie ważnym regionem Indo-Pacyfiku stają się wyraźniejsze, wartość głębszego partnerstwa jest dla obu stron oczywista.

Opierając się na silnych istniejących interakcjach na szczeblu przywódców i ministrów, wspartych solidną siecią współpracy na szczeblu ekspertów, SDP wprowadzi solidne ramy instytucjonalne, pomagając zapewnić maksymalną skuteczność w stawianiu czoła obecnym wyzwaniom geopolitycznym:

• Dialogi na temat bezpieczeństwa i obrony umożliwią ściślejszą koordynację priorytetów strategicznych, przekładając wspólne wartości i interesy na praktyczną współpracę;
• zacieśnienie współpracy w zakresie zarządzania kryzysowego oraz misji i operacji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, w tym ćwiczeń, szkoleń i edukacji;
• zacieśnienie współpracy w zakresie bezpieczeństwa morskiego, cyberbezpieczeństwa, przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje, odzwierciedlając zmieniający się charakter współczesnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa;
• ułatwianie ścisłej koordynacji w zakresie powstających i przełomowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, a także bezpieczeństwa przestrzeni kosmicznej, nieproliferacji i rozbrojenia;
• wzmocnienie wymiany informacji na temat orientacji sytuacyjnej w różnych regionach;
• wspieranie budowania zdolności partnerów, w tym w regionie Indo-Pacyfiku, oraz wzmacnianie koordynacji na forach wielostronnych i regionalnych; oraz
• Umożliwienie UE i Australii pogłębienia współpracy w miarę upływu czasu w odpowiedzi na zmieniające się wyzwania w zakresie bezpieczeństwa dzięki elastycznemu i przyszłościowemu podejściu.

Wyważona i ambitna umowa o wolnym handlu

Wraz z zakończeniem negocjacji w sprawie ambitnej i wyważonej umowy o wolnym handlu UE otwiera rynek na jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek rozwiniętych na świecie, a tym samym stwarza znaczne możliwości gospodarcze europejskim przedsiębiorstwom, konsumentom i rolnikom. 

Oczekuje się, że wywóz z UE wzrośnie o 33 % w ciągu następnej dekady, a jego wartość wyniesie 17,7 mld EUR rocznie. Do kluczowych sektorów o dużym potencjale wzrostu należą sektor mleczarski (oczekuje się, że wzrośnie on nawet o 48 %), sektor pojazdów silnikowych (52 %) oraz sektor chemikaliów (20 %). Inwestycje UE w Australii mogą wzrosnąć o ponad 87 proc.

Dzięki temu porozumieniu UE wzmacnia również swoje strategiczne interesy w dziedzinie surowców krytycznych, wzmacniając unijne łańcuchy dostaw i zwiększając ich odporność na wstrząsy geopolityczne. Umowa o wolnym handlu zawiera również zdecydowane zobowiązania w zakresie zrównoważonego rozwoju, które przyczynią się do bardziej ekologicznego i sprawiedliwego handlu oraz zapewnią większe dostosowanie przywozu do UE do własnych norm produkcji UE w zakresie klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt.

Po niedawno zawartych umowach z Indonezją i Indiami umowa ta jeszcze bardziej dywersyfikuje unijną sieć partnerów handlowych w strategicznie ważnym regionie Indo-Pacyfiku i wzmacnia pozycję Europy na arenie światowej.  

Otwarcie możliwości biznesowych dla europejskich przedsiębiorstw  

Umowa zapewni unijnym eksporterom uprzywilejowany dostęp do rynku australijskiego, w tym:  

• zniesienie ponad 99 % ceł na wywóz towarów z UE do Australii, a tym samym obniżenie ceł o około 1 mld EUR rocznie dla przedsiębiorstw każdej wielkości;
• Otwarcie australijskiego rynku usług w kluczowych sektorach, w tym w sektorze usług finansowych i telekomunikacji;
• zapewnienie przedsiębiorstwom z UE większego dostępu do australijskich zamówień publicznych;
• ustanowienie ambitnych przepisów dotyczących przepływu danych zakazujących wymogów dotyczących lokalizacji danych; oraz
• Zabezpieczenie łańcuchów dostaw surowców krytycznych poprzez obniżenie ceł przywozowych i otwarcie możliwości inwestycyjnych.

Ponadto, aby zapewnić, że małe przedsiębiorstwa również skorzystają z umowy, zawiera ona specjalny rozdział poświęcony małym i średnim przedsiębiorstwom, aby pomóc im zwiększyć wywóz. 

Umowa ułatwi również unijnym specjalistom pracę w Australii, a limity wejścia dla inżynierów i naukowców zwiększą europejskie i australijskie innowacje. 

Zwiększenie wywozu produktów rolno-spożywczych z UE i ochrona wrażliwych obszarów w UE

UE ma dodatni bilans handlowy w odniesieniu do produktów rolno-spożywczych z Australią, który w 2024 r. wyniósł 2,3 mld euro. Umowa zniesie cła na główne towary eksportowe z UE, takie jak sery, przetwory mięsne, wino i wino musujące, niektóre owoce i warzywa, w tym przetwory, czekoladę i wyroby cukiernicze.

Umowa uwzględnia interesy unijnych producentów rolnych. W przypadku wrażliwych sektorów rolnictwa, takich jak wołowina, baranina, mięso kozie, cukier, niektóre przetwory mleczne i ryż, umowa umożliwi zerowy lub niższy przywóz taryfowy z Australii jedynie w ograniczonych ilościach, poprzez starannie skalibrowane kontyngenty taryfowe.  

Ponadto umowa zawiera dwustronny mechanizm ochronny umożliwiający UE podjęcie środków w celu ochrony wrażliwych produktów europejskich i ich producentów w mało prawdopodobnym przypadku gwałtownego wzrostu przywozu z Australii powodującego szkodę na rynku UE.   Jako dodatkowy poziom ochrony rolników dwustronny mechanizm ochronny zostanie uruchomiony w ramach odrębnego rozporządzenia UE, które umożliwi szybką i skuteczną ochronę w mało prawdopodobnym przypadku nieprzewidzianego i szkodliwego wzrostu przywozu lub nieuzasadnionego spadku cen dla producentów unijnych.

Ponadto umowa będzie chronić 165 oznaczeń geograficznych produktów rolnych i spożywczych oraz 231 oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych, w tym niektóre z najbardziej znanych oznaczeń geograficznych, takich jak Comté, Irish Whiskey, Queso Manchego, Salam de Sibiu, szynka Istarski pršut, Lübecker Marzipan i Masticha Chiou.  

UE i Australia uzgodniły również zmodernizowaną dwustronną umowę w sprawie wina, uaktualniającą pełny wykaz unijnych oznaczeń geograficznych wina i określeń tradycyjnych chronionych w Australii. Opierając się na poprzedniej udanej umowie, zapewni ona ochronę wszystkich unijnych oznaczeń geograficznych wina (reprezentujących 1650 nazw), w tym dodanie 50 nowych oznaczeń geograficznych wina z 12 różnych państw członkowskich.    

Zabezpieczenie dostępu do surowców krytycznych

Australia jest głównym producentem surowców, w tym aluminium, litu i manganu, które mają zasadnicze znaczenie dla ogólnego bezpieczeństwa gospodarczego i konkurencyjności UE. Przewiduje się, że popyt na surowce krytyczne znacznie wzrośnie, a UE pozostaje w dużym stopniu uzależniona od przywozu.  

Umowa ułatwia UE dostęp do australijskich surowców krytycznych, a specjalne przepisy sprawiają, że rynek jest bardziej przewidywalny i niezawodny dla przedsiębiorstw z UE. Ponadto specjalne przepisy dotyczące ochrony środowiska i bezpieczeństwa zagwarantują, że te surowce krytyczne będą wydobywane w sposób zrównoważony.  

Handel surowcami krytycznymi jest obecnie łatwo zakłócony przez nagłe wstrząsy gospodarcze lub geopolityczne, w związku z czym umowy handlowe z wiarygodnymi partnerami mają zasadnicze znaczenie dla stabilizacji dostaw do UE.  

Ambitne zobowiązania w zakresie zrównoważonego rozwoju

Umowa o wolnym handlu w pełni uwzględnia wysokie standardy UE w zakresie handlu i zrównoważonego rozwoju, w tym ambitne zobowiązania dotyczące praw pracowniczych, równouprawnienia płci, środowiska i klimatu.  

Wszystkie zobowiązania dotyczące handlu i zrównoważonego rozwoju zawarte w umowie będą egzekwowalne za pośrednictwem ogólnego mechanizmu rozstrzygania sporów przewidzianego w umowie. Porozumienie obejmuje wiążące zobowiązania dotyczące podstawowych zasad pracy i porozumienia klimatycznego z Paryża, a także specjalny rozdział dotyczący zrównoważonych systemów żywnościowych.  

Porozumienie liberalizuje również handel towarami i usługami ekologicznymi, takimi jak energia odnawialna i produkty energooszczędne. 

Kolejne kroki w sprawie umowy o wolnym handlu

Po stronie UE wynegocjowane projekty tekstów zostaną wkrótce opublikowane. Teksty te zostaną poddane niezbędnym procedurom wewnętrznym, zanim Komisja przedstawi Radzie wniosek w sprawie podpisania i zawarcia umowy. Po przyjęciu umowy przez Radę UE i Australia mogą ją podpisać. Po podpisaniu umowa wymaga zgody Parlamentu Europejskiego i decyzji Rady w sprawie jej zawarcia, aby mogła wejść w życie. Po ratyfikowaniu umowy przez Australię może ona wejść w życie.  

Kontekst

Negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu z Australią rozpoczęły się w lipcu 2018 r. W kwietniu 2023 r. odbyła się 15. i ostatnia formalna runda negocjacyjna, po której nastąpiły dyskusje międzysesyjne na szczeblu technicznym i politycznym, prowadzące do zakończenia negocjacji w dniu 24 marca 2026 r. Umowa jest najnowszym uzupełnieniem umów UE ze strategicznym regionem Indo-Pacyfiku, po zakończeniu negocjacji w sprawie umowy o wolnym handlu z Indonezją we wrześniu 2025 r. i Indiami w styczniu 2026 r.