3 sierpnia Unia Europejska otrzymała 1,4 mld euro nieoczekiwanych zysków generowanych przez odsetki od sald gotówkowych pochodzących z immobilizowanych aktywów Centralnego Banku Rosji (CBR) przechowywanych przez centralne depozyty papierów wartościowych (CDPW).

Otrzymanie tej kwoty jest piątym tego rodzaju przesunięciem, po czwartej transzy dostarczonej w marcu 2026 r. Obejmuje on dochody zgromadzone w pierwszej połowie 2026 r. Od czasu unieruchomienia rosyjskie aktywa wygenerowały łącznie 8 mld euro nieoczekiwanych zysków.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała: „Rosja musi zapłacić za zniszczenia, które spowodowała. I korzystamy z wpływów z immobilizowanych rosyjskich aktywów, aby się upewnić. Udostępniamy Ukrainie kolejne 1,4 mld euro. Będzie to stanowić wsparcie dla dalszego oporu Ukrainy wobec nielegalnej wojny Rosji.

Środki te pochodzą z aktywów CBR unieruchomionych w ramach sankcji UE nałożonych w odpowiedzi na rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie. Chociaż same aktywa pozostają immobilizowane, odsetki od sald gotówkowych nie należą do Rosji i na wniosek Komisji i Wysokiego Przedstawiciela Rada postanowiła, że te zyski netto należy wykorzystać na wsparcie Ukrainy. Środek ten jest częścią stałego zobowiązania UE do pozostania z Ukrainą tak długo, jak będzie to konieczne.

95% wpływów zostanie wykorzystanych na wsparcie Ukrainy za pośrednictwem Mechanizmu Współpracy Pożyczkowej dla Ukrainy (ULCM), a 5% za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (EPF). ULCM zapewnia bezzwrotne wsparcie, aby pomóc Ukrainie w spłacie pożyczki w ramach unijnej pomocy makrofinansowej wypłaconej w 2025 r., a także pożyczek udzielonych przez dwustronnych pożyczkodawców z grupy G-7 w ramach inicjatywy G-7 dotyczącej pożyczek na rzecz przyspieszenia nadzwyczajnych dochodów. Łączne wsparcie w ramach pożyczek w ramach EPB wynosi 45 mld euro. Z drugiej strony EPF pomaga Ukrainie zaspokoić jej pilne potrzeby wojskowe i obronne.

Kontekst

W odpowiedzi na brutalną i nieuzasadnioną inwazję Rosji na Ukrainę Unia Europejska i jej państwa członkowskie przyjęły szereg pakietów środków ograniczających (sankcji) wobec Rosji.

W ramach tych sankcji aktywa CBR znajdujące się w UE zostały unieruchomione. Zakaz transakcji obejmujących aktywa i rezerwy CBR i jego podmiotów powiązanych doprowadził do akumulacji środków pieniężnych i depozytów w bilansach CDPW z tytułu zapadających instrumentów finansowych, generujących nadzwyczajne przychody.

W następstwie wniosków Komisji i Wysokiego Przedstawiciela w lutym 2024 r. Rada postanowiła, że centralne depozyty papierów wartościowych posiadające aktywa i rezerwy Centralnego Banku Rosji o wartości ponad 1 mln EUR, unieruchomione w wyniku sankcji UE, muszą odłożyć nadzwyczajne salda gotówkowe zgromadzone w wyniku tych sankcji i nie mogą zbywać wynikających z nich dochodów netto generowanych przez te aktywa.

Opierając się na dalszych wnioskach przedstawionych przez Komisję i Wysokiego Przedstawiciela w marcu, 21 maja 2024 r. Rada przyjęła zestaw aktów prawnych umożliwiających wykorzystanie tych zysków netto na rzecz Ukrainy.

W grudniu 2025 r. Rada postanowiła zakazać przenoszenia immobilizowanych aktywów CBR z powrotem do Rosji w bardziej trwały sposób, na podstawie rozporządzenia 2025/2600, w którym jako podstawę prawną wykorzystuje się art. 122 TFUE.