Unia Europejska otrzymała 1,4 mld euro nieoczekiwanych zysków generowanych przez odsetki od sald gotówkowych pochodzących z immobilizowanych aktywów rosyjskiego banku centralnego (RSB), będących w posiadaniu centralnych depozytów papierów wartościowych (CDPW).

Otrzymanie tej kwoty jest czwartym tego rodzaju przesunięciem, po trzeciej transzy dostarczonej w sierpniu 2025 r. Obejmuje on dochody zgromadzone w drugiej połowie 2025 r.

Środki te pochodzą z aktywów Rady ds. Kontroli Regulacyjnej immobilizowanych w ramach sankcji UE nałożonych w odpowiedzi na rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie. Chociaż same aktywa pozostają immobilizowane, odsetki od sald gotówkowych nie należą do Rosji i na wniosek Komisji uzgodniono, że zostaną wykorzystane do wsparcia Ukrainy. Środek ten jest częścią stałego zobowiązania UE do pozostania z Ukrainą tak długo, jak będzie to konieczne.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała: Te 1,4 mld euro zostanie przeznaczone tam, gdzie są najbardziej potrzebne: na utrzymanie państwa ukraińskiego, utrzymanie podstawowych usług publicznych i wsparcie odważnych ukraińskich sił zbrojnych. Nasze zaangażowanie na rzecz zwycięstwa i wolności Ukrainy jest niezachwiane.

95% wpływów zostanie wykorzystanych na wsparcie Ukrainy za pośrednictwem Mechanizmu Współpracy Pożyczkowej dla Ukrainy (ULCM), a 5% za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (EPF). ULCM zapewnia bezzwrotne wsparcie, aby pomóc Ukrainie w spłacie pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej z UE, a także pożyczek od dwustronnych kredytodawców z grupy G-7 w ramach mechanizmu. Łączne wsparcie w formie pożyczki w ramach mechanizmu wynosi 45 mld euro. Z drugiej strony EPF pomaga Ukrainie zaspokoić jej pilne potrzeby wojskowe i obronne.

Kontekst

W odpowiedzi na brutalną i nieuzasadnioną inwazję Rosji na Ukrainę Unia Europejska i jej państwa członkowskie przyjęły szereg pakietów środków ograniczających (sankcji) wobec Rosji.

W ramach tych sankcji aktywa Centralnego Banku Rosji przechowywane w UE zostały unieruchomione. Zakaz transakcji związanych z aktywami i rezerwami Centralnego Banku Rosji i jego podmiotów powiązanych prowadzi do akumulacji środków pieniężnych i depozytów w bilansach CDPW z zapadających instrumentów finansowych i generuje nadzwyczajne przychody.

W następstwie wniosków Komisji i Wysokiego Przedstawiciela w lutym 2024 r. Rada postanowiła, że centralne depozyty papierów wartościowych posiadające aktywa i rezerwy Centralnego Banku Rosji o wartości ponad 1 mln EUR, które zostały immobilizowane w wyniku sankcji UE, muszą odłożyć nadzwyczajne salda gotówkowe zgromadzone w wyniku sankcji UE i nie mogą dysponować wynikającymi z nich dochodami netto generowanymi przez podmioty z UE.

W następstwie wniosków Komisji i Wysokiego Przedstawiciela z marca 21 maja 2024 r. Rada przyjęła zestaw aktów prawnych umożliwiających wykorzystanie tych zysków netto na rzecz Ukrainy.

W grudniu 2025 r. Rada postanowiła zakazać przekazywania immobilizowanych aktywów Centralnego Banku Rosji z powrotem do Rosji w bardziej trwały sposób, na podstawie rozporządzenia 2025/2600, w którym jako podstawę prawną wykorzystuje się art. 122 TFUE.