Unia Europejska będzie skutecznie i trwale powstrzymywać import rosyjskiego gazu i dążyć do stopniowego wycofywania rosyjskiej ropy naftowej w ramach wstępnego porozumienia politycznego osiągniętego dziś przez Parlament Europejski i Radę.

Ta historyczna decyzja zakończy zależność UE od niewiarygodnego dostawcy, który wielokrotnie destabilizował europejskie rynki energii, zagrażał bezpieczeństwu dostaw szantażem energetycznym i szkodził europejskiej gospodarce. Jak określono w planie działania REPowerEU, całkowite wycofanie rosyjskich paliw kopalnych jest niezbędnym krokiem w kierunku zagwarantowania niezależności energetycznej, konkurencyjności, odporności i stabilności rynku w Europie.

Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen powiedziała: Dziś wkraczamy w erę pełnej niezależności energetycznej Europy od Rosji. REPowerEU został zrealizowany. Uchroniła nas przed najgorszym kryzysem energetycznym od dziesięcioleci i pomogła nam w rekordowym tempie przejść z rosyjskich paliw kopalnych. Obecnie trwale powstrzymujemy ten import. Uszczuplając skrzynię wojenną Putina, solidaryzujemy się z Ukrainą i koncentrujemy się na nowych partnerstwach energetycznych i możliwościach dla tego sektora”.

Stały zakaz importu rosyjskiego gazu

Porozumienie zapewnia stopniowe, ale trwałe zakończenie importu gazu z Rosji, przy czym import LNG zostanie stopniowo wycofany do 31 grudnia 2026 r., a gazociągowy do 30 września 2027 r. W drodze wyjątku państwa członkowskie mogą przedłużyć ten termin do dnia 31 października 2027 r., jeżeli ich poziomy składowania są niższe od wymaganych poziomów napełnienia. W szczególności:

• W przypadku krótkoterminowych umów na dostawy zawartych przed dniem 17 czerwca 2025 r. zakaz importu gazu z Rosji będzie miał zastosowanie od dnia 25 kwietnia 2026 r. w odniesieniu do LNG i od dnia 17 czerwca 2026 r. w odniesieniu do gazu rurociągowego.
• W przypadku umów długoterminowych na przywóz LNG zawartych przed dniem 17 czerwca 2025 r. zakaz będzie miał zastosowanie od dnia 1 stycznia 2027 r., zgodnie z 19. pakietem sankcji.
• Import gazu rurociągowego w ramach umów długoterminowych będzie dozwolony wyłącznie do dnia 30 września 2027 r. W przypadku gdy państwa członkowskie napotykają trudności w wypełnieniu wymaganych poziomów magazynowania, zakaz przywozu rurociągów miałby zastosowanie dopiero od dnia 1 listopada 2027 r.
• Zmiany w istniejących umowach będą dozwolone wyłącznie w ściśle określonych celach operacyjnych i nie mogą prowadzić do zwiększenia ilości lub cen.

W związku z tym najpóźniej do listopada 2027 r. UE raz na zawsze zrezygnuje z importu rosyjskiego gazu.

W porozumieniu politycznym uwzględniono silne zabezpieczenia przed obchodzeniem przepisów, a wszystko to oprócz już istniejących ram kontroli celnej i nadzoru celnego. Przepisy mające na celu zwiększenie przejrzystości, monitorowania i identyfikowalności rosyjskiego gazu na rynkach UE będą wspierać skuteczne wdrażanie zakazu przywozu.

W przypadku rosyjskiego gazu przywożonego w okresie przejściowym uprzednie zezwolenie wiąże się z przedłożeniem bardzo szczegółowych informacji w celu zapewnienia, aby przywóz był ograniczony do ilości opartych na historycznych (istniejących) umowach. Jeżeli chodzi o przywóz gazu spoza Rosji, importerzy muszą przedstawić informacje na temat kraju produkcji; natomiast krajami zwolnionymi są ci eksporterzy, którzy dostarczyli do UE 5 mld m3 w 2024 r. i podlegają sankcjom albo nie mają infrastruktury do importu gazu.

Stopniowe i skoordynowane wycofywanie rosyjskich paliw kopalnych

Zgodnie z umową państwa członkowskie będą musiały przedłożyć krajowe plany dywersyfikacji określające środki mające na celu dywersyfikację dostaw gazu i ropy naftowej do dnia 1 marca 2026 r. Będą one również zobowiązane do powiadomienia Komisji w terminie jednego miesiąca od wejścia w życie rozporządzenia, czy posiadają rosyjskie umowy na dostawy gazu lub krajowe zakazy prawne.

Komisja przeprowadzi ocenę planów i w stosownych przypadkach wyda zalecenia nie później niż trzy miesiące po otrzymaniu planów. Ponadto Komisja jest gotowa wspierać państwa członkowskie w całym procesie.

Aby uniknąć obchodzenia zakazu dotyczącego gazu, w nowym rozporządzeniu ustanowiono mechanizmy monitorowania oraz obowiązek współpracy i wymiany informacji między organami na temat przywozu gazu ziemnego. Komisja będzie wspierać państwa członkowskie i ściśle monitorować, wraz z Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), Prokuraturą Europejską (EPPO) i Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), postępy i skutki stopniowego wycofywania importu rosyjskiego gazu i ropy naftowej. 

Środki określone w rozporządzeniu zostaną wdrożone w sposób starannie zaplanowany w czasie i dobrze skoordynowany z państwami członkowskimi, aby zminimalizować możliwy wpływ na ceny, ustabilizować rynki dzięki bezpiecznym i przewidywalnym alternatywnym dostawom oraz zapewnić pewność prawa.

Komisja podtrzymuje swoje zobowiązanie do zapewnienia stopniowego wycofania całego pozostałego przywozu ropy naftowej z Rosji do końca 2027 r., zgodnie z deklaracją wersalską. Wniosek ustawodawczy dotyczący zakazu importu rosyjskiej ropy naftowej zostanie przedstawiony na początku przyszłego roku.