Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje publiczne na temat projektu uproszczonego i usprawnionego ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w dziedzinie pomocy państwa (GBER).

Nowe brzmienie dostosuje GBER do obecnych warunków społecznych, rynkowych i technologicznych. Komisja zwraca się do państw członkowskich i wszystkich innych zainteresowanych stron o przedstawienie uwag do projektu do dnia 23 kwietnia 2026 r.

Zgodnie z przepisami GBER szereg konkretnych kategorii pomocy państwa uznaje się za zgodne unijnymi przepisami, o ile spełniają one pewne warunki, oraz wyłącza się je z wymogu uprzedniego powiadomienia Komisji oraz zatwierdzenia przez nią. Umożliwia to państwom członkowskim szybkie udzielanie pomocy, jeżeli spełnione są warunki ograniczające zakłócenie konkurencji na jednolitym rynku.

Nowe ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych będzie wiązało się z mniejszym obciążeniem administracyjnym, a jego interpretacja i stosowanie będą łatwiejsze. Zostanie ono dostosowane do ostatnich zmian społecznych, rynkowych i technologicznych oraz umożliwi większą elastyczność w opracowywaniu środków pomocy.

Po 12 latach stosowania i kilku nowelizacjach przepisy dotyczące wyłączeń grupowych zostaną doprecyzowane i uproszczone. Komisja zaproponuje nowe rozporządzenie GBER przed wygaśnięciem obecnego GBER z końcem 2026 r., aby przyspieszyć przyznawanie niezbędnej i proporcjonalnej pomocy. W uzasadnieniu towarzyszącym projektowi nowego rozporządzenia GBER opisano najważniejsze zmiany, aby zilustrować zakres tego kompleksowego przeglądu.

Najważniejsze proponowane zmiany

Przedstawiony dzisiaj wniosek stanowi najbardziej kompleksową aktualizację ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych od czasu jego wejścia w życie i obejmuje szereg obszarów. Główne zmiany są następujące:

• Nowe proste warunki dotyczące niewielkich kwot pomocy na konkretne projekty lub działania, takie jak badania i rozwój lub ochrona środowiska, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa. Oznacza to łatwiejszy dostęp do pomocy państwa, w szczególności dla małych spółek o średniej kapitalizacji lub przedsiębiorstw społecznych.
• Skuteczniejsze zaspokajanie potrzeb MŚP, na przykład za pomocą bardziej elastycznych instrumentów finansowania ryzyka lub pomocy w formie korzystnego opodatkowania opcji na akcje i warrantów dla pracowników, oraz wprowadzenie bardziej dostępnej pomocy dla MŚP na rzecz przedsiębiorstw społecznych.
• Przyznawanie pomocy operacyjnej na energię ze źródeł odnawialnych stanie się prostsze i możliwe na większą skalę. Na przykład całkowity roczny budżet dla takich programów pomocy nie będzie już ograniczony do 300 mln EUR, natomiast obowiązywać będzie prosty pułap na beneficjenta.
• Zaktualizowane przepisy mające pomóc w rozwiązaniu kryzysu mieszkaniowego poprzez umożliwienie wyższej intensywności pomocy na środki w zakresie efektywności energetycznej w projektach dotyczących mieszkań socjalnych lub przystępnych cenowo oraz dla przedsiębiorstw społecznych zapewniających mieszkania.
• Zaktualizowane przepisy mające na celu stymulowanie badań i rozwoju oraz innowacji. Młode, innowacyjne przedsiębiorstwa o słabym kapitale własnym lub wydające rezerwy gotówkowe na opracowywanie produktów nie będą już wykluczone z kwalifikowania się do otrzymania pomocy na badania i rozwój oraz innowacje. Łatwiej będzie przyznawać pomoc na klastry innowacyjne, infrastrukturę badawczą oraz infrastrukturę testową i eksperymentalną.
• Silniejsze zachęty do podnoszenia i zmiany kwalifikacji pracowników w celu zwiększenia konkurencyjności. Na przykład w porównaniu z obecnym GBER większą pomoc będzie można przyznać na szkolenie pracowników w zakresie umiejętności cyfrowych i STEM.
• Produkcja rolna, rybołówstwo i akwakultura będą kwalifikować się do większości kategorii pomocy, co da państwom członkowskim możliwość wyboru, czy przyznawać pomoc w tych sektorach na podstawie GBER lub sektorowych wyłączeń grupowych.
• Jaśniejsze i bardziej elastyczne zasady mające zastosowanie do pomocy dla portów lotniczych: w nowym rozporządzeniu GBER zwiększona będzie na przykład dozwolona wielkość portów lotniczych kwalifikujących się do pomocy operacyjnej.
• Jasność co do zgodności pomocy w formie instrumentów finansowych obsługiwanych przez pośredników finansowych, takich jak fundusze inwestycyjne lub banki.
• Możliwość stosowania uproszczonych metod rozliczania kosztów, a mianowicie stawek zryczałtowanych, kosztów jednostkowych lub płatności ryczałtowych jako prosta alternatywa dla dokumentowania „rzeczywistych” kosztów w odniesieniu do wszystkich środków pomocy, w przypadku których należy określić koszty kwalifikowalne.
• Zniesienie obowiązku oceny programów pomocy o dużym budżecie.

Co dalej?

Oprócz rozpoczętych dziś konsultacji publicznych projekt rozporządzenia będzie omawiany podczas spotkań pomiędzy Komisją a przedstawicielami państw członkowskich. Konsultacje publiczne zakończą się w dniu 23 kwietnia 2026 r. Proces ten zapewni państwom członkowskim oraz innym zainteresowanym stronom wystarczające możliwości przedstawienia uwag na temat wniosku. Wniosek będący przedmiotem konsultacji i wszystkie szczegóły dotyczące konsultacji publicznych dostępne są tutaj. Przyjęcie zmienionego rozporządzenia GBER zaplanowano na koniec 2026 r., przed wygaśnięciem obecnego rozporządzenia GBER w dniu 31 grudnia 2026 r.