Komisja Europejska opublikowała sprawozdanie z konwergencji za 2026 r., w którym oceniła postępy poczynione przez państwa członkowskie spoza strefy euro na drodze do przyjęcia euro.

Ponad 27 lat po wprowadzeniu wspólnej waluty euro stało się potężnym symbolem tożsamości Europy. Obecnie jest to waluta 21 państw członkowskich, a codziennie korzysta z niej ponad 350 mln osób, co czyni ją drugą najczęściej używaną walutą na świecie. Na przestrzeni lat euro przyniosło obywatelom i przedsiębiorstwom wymierne korzyści, wzmacniając jednolity rynek, ułatwiając handel i inwestycje oraz promując stabilność cen. Zwiększyła również odporność strefy euro dzięki ściślejszej koordynacji gospodarczej i silniejszym zabezpieczeniom finansowym, zapewniając solidne podstawy wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i dobrobytu w całej Europie.

Przystąpienie do strefy euro jest regulowane przez zestaw przejrzystych zasad i kryteriów, zapewniających równe traktowanie krajów na drodze do przystąpienia do euro i stanowiących podstawę udanego członkostwa w strefie euro. Dzisiejsze sprawozdanie dotyczy pięciu państw członkowskich spoza strefy euro, które są prawnie zobowiązane do przyjęcia euro: Czechy, Węgry, Polska, Rumunia i Szwecja.

Sprawozdanie opiera się na kryteriach konwergencji, zwanych niekiedy „kryteriami z Maastricht”, określonych w art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Obejmują one stabilność cen, zdrowe finanse publiczne, stabilność kursu walutowego i długoterminową stabilność stóp procentowych. W sprawozdaniu przeanalizowano również zgodność ustawodawstwa krajowego państw członkowskich z Traktatem oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (EBC).

W sprawozdaniu stwierdzono, że państwa członkowskie objęte sprawozdaniem wykazują różne stopnie konwergencji nominalnej:

• Czechy i Szwecja spełniają kryterium stabilności cen.
• Czechy i Szwecja spełniają kryterium dotyczące finansów publicznych.
• Czechy i Szwecja spełniają kryterium długoterminowej stopy procentowej.
• Żadne z pięciu państw członkowskich nie jest członkiem mechanizmu kursowego (ERM II): przed przystąpieniem do strefy euro wymagane są co najmniej dwa lata uczestnictwa w mechanizmie bez poważnych napięć.

W związku z tym żadne z tych państw członkowskich nie spełnia obecnie wszystkich kryteriów przystąpienia do strefy euro.

Uzupełnieniem oceny Komisji jest własny raport EBC o konwergencji, który również został dziś opublikowany.

Ogólna ocena gotowości

Przepisy krajowe w dziedzinie polityki pieniężnej nie są w pełni zgodne z zasadami unii gospodarczej i walutowej w pięciu zbadanych państwach członkowskich UE spoza strefy euro.

Komisja przeanalizowała również dodatkowe czynniki, o których mowa w Traktacie, które należy uwzględnić w ocenie trwałości konwergencji. Analiza ta wykazała, że państwa członkowskie spoza strefy euro są zasadniczo dobrze zintegrowane gospodarczo i finansowo w UE. Niektóre z nich wykazują jednak słabości makroekonomiczne lub stoją w obliczu wyzwań związanych z otoczeniem biznesowym i ramami instytucjonalnymi, którymi należy się zająć, aby zapewnić trwałość procesu konwergencji.

Badanie Eurobarometru: ogólne wsparcie dla euro w państwach członkowskich spoza strefy euro

Zgodnie z najnowszym badaniem Eurobarometru większość obywateli (57 %) w państwach członkowskich UE, które jeszcze nie przyjęły euro, uważa, że wspólna waluta wywarła pozytywny wpływ na te kraje, które już ją stosują. Większość uważa również, że wprowadzenie euro miałoby pozytywne konsekwencje dla ich własnego kraju (51%) i dla nich osobiście (52%).

Ogólnie rzecz biorąc, 52 % respondentów opowiada się za wprowadzeniem euro w swoim kraju. Wsparcie jest szczególnie wyraźne na Węgrzech (80%) i w Rumunii (65%), a następnie w Szwecji (51%), Polsce (43%) i Czechach (42%). Korzyść rośnie szczególnie mocno na Węgrzech, o 5 punktów procentowych w porównaniu z ubiegłym rokiem.

Badanie Eurobarometr Flash 583 przeprowadzono w okresie od 17 kwietnia do 4 maja 2026 r. w pięciu państwach członkowskich spoza strefy euro, które są prawnie zobowiązane do przyjęcia euro: Czechy, Węgry, Polska, Rumunia i Szwecja.

Kontekst

Sprawozdanie z konwergencji przygotowane przez Komisję Europejską stanowi podstawę ewentualnego wniosku Komisji dotyczącego decyzji Rady UE w sprawie przyjęcia euro przez państwo członkowskie.

Sprawozdanie Komisji jest publikowane równolegle ze sprawozdaniem EBC na temat konwergencji.

Sprawozdania z konwergencji są wydawane co dwa lata lub w odpowiedzi na konkretny wniosek państwa członkowskiego o ocenę jego gotowości do przystąpienia do strefy euro, np. na Łotwie w 2013 r., wBułgarii w 2025 r.

Wszystkie państwa członkowskie, z wyjątkiem Danii, są prawnie zobowiązane do przystąpienia do strefy euro. Dania, która wynegocjowała klauzulę opt-out w traktacie z Maastricht, nie jest zatem objęta sprawozdaniem.